Sabit Kılıç Hâkimlik Sınavını Kazandı, Dokuz Yıl Bekledi

Eylül 2024'te gazetelerde aynı başlık dolaşır: Türkiye'nin ilk görme engelli hâkimi göreve başlıyor. Haberin kahramanı 32 yaşındaki Sabit Kılıç'tır. Başlıkta görünmeyen ise şudur: Kılıç bu sınavı ilk kez kazanmıyordu. Dokuz yıl önce de hâkimlik sınavını dereceyle geçmiş, ama kapıdan içeri alınmamıştı.

On yaşında

Sabit Kılıç on yaşındayken glokom hastalığı yüzünden görme yetisini kaybeder. Glokom, gözün içindeki basıncın görme sinirine zarar verdiği bir hastalıktır; kaybedilen görme geri gelmez.

Bir çocuk için bu, okulun, kitabın, sınıfın birden bambaşka bir şeye dönüşmesi demektir. Kılıç okulu bırakmaz. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının yıllar sonra yaptığı açıklamaya göre ilkokulu da ortaöğretimi de okuduğu okullarda birincilikle bitirir.

Sonra Ankara'ya, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne yerleşir. Hukuk fakültesinde kanunlar, kararlar, ders kitapları binlerce sayfa tutar. Kılıç 2014'te bu fakülteden mezun olur.

KPSS'de Türkiye on birincisi

Mezuniyetin ardından ilk durak kamu personeli sınavıdır. Kılıç KPSS'den 98 puan alır ve Türkiye on birincisi olur.

Asıl hedefi ise hâkimliktir. Mayıs 2015'te hâkimlik sınavına girer ve sınavı dereceyle kazanır. Önünde bir aşama daha vardır: mülakat. O sırada 23 yaşındadır. Ağustos 2015'te gazetelere konuşurken mülakata bir ay sonra gireceğini, başarılı olursa Türkiye'nin ilk görme engelli hâkimi olacağını anlatır.

O günlerdeki sözleri kısadır: "En büyük hayalim buydu. Görme engellilerin de hakim olabileceğini göstermekti. Çok mutluyum."

Kanundaki tek cümle

Sevincin önünde bir cümle durur. Hâkimler ve Savcılar Kanunu'nun 8. maddesi, hâkim olabilmek için Türkiye'nin her yerinde görev yapmaya engel hastalığı bulunmamayı şart koşar. Kılıç'ın önüne çıkan engel budur.

Ağustos 2015'te Sabah gazetesinin haberine dayanan yazılara göre Adalet Bakanlığı bu durum için harekete geçer ve ilgili maddede değişiklik yapacaktır. Böylece görme engellilere hâkimlik yolu açılacaktır.

Haberler umut doludur. Ama o yıl Sabit Kılıç hâkim olmaz.

Başka bir kapı

Kılıç bu kez başka bir yoldan devlet kapısına girer. 2016'da bugünkü adıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına uzman yardımcısı olarak atanır. Bu atamayla Türkiye'de KPSS A grubu kadrosuna atanan ilk görme engelli hukukçu olur.

Hâkim kürsüsü yerine bir bakanlık masasıdır bu. Kılıç'ın çalışma konusu ise kendi hayatıyla örtüşür: engelli insanların adalete erişimi.

Uzman yardımcılığından uzmanlığa geçmek için bir tez yazması gerekir. Konusunu böyle koyar: "Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme Bağlamında Türkiye'de Engellilerin Adalete Erişimi". 2020'de bu tezle aile ve sosyal hizmetler uzmanı olmaya hak kazanır.

Bakımevlerinin kapısında

Uzmanlık yılları masa başında geçmez. Bakanlığın açıklamasına göre Kılıç, Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün internet sayfasındaki mevzuat içeriğini hazırlar, kurum içinde ve dışında eğitim verir.

Bir de denetimler vardır. Kılıç, bakım hizmetlerini değerlendirmek için birçok ilde engelli ve yaşlı bakım kuruluşlarının kalite denetimine katılır. Yani yıllarca, kendisi gibi engelli olan ya da yaşlılıkla başkasının bakımına muhtaç kalmış insanların yaşadığı yerlerin kapısından girer.

Yazdığı tezin konusu, yargıya ulaşmakta zorlanan engelli insanlardır. Kendisi ise o yargının içinde görev almak için bekleyen bir engelli hukukçudur. Bu yıllarda hâkimlik hayali bitmiş değildir. Ama kanundaki cümle de yerinde durmaktadır.

Dokuz yıl sonra ikinci sınav

2023'te Kılıç bir kez daha sınava girer. Bu kez idari yargıda hâkim yardımcılığı sınavıdır. 85,21 puan alır.

10 Temmuz 2024'te Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde bir görüşme yapılır. Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, Anadolu Ajansı'nın "görme engelli ilk hakim adayı" diye andığı Sabit Kılıç'la bir araya gelir. Görüşmede hukuk fakültesini üç yılda bitiren bedensel engelli Muhammet Taşar da vardır.

Tunç, engelli bireylerin yargıda görev alabilmesi için mevzuat düzenlemesi yaptıklarını söyler ve ekler: "Bunun uygulamasını görmekten çok büyük memnuniyet duyuyoruz. Çok başarılı olacaklarına inanıyorum."

Görüşmeye eşlik eden AK Parti İstanbul Milletvekili Serkan Bayram, engelli bireylerin hâkim ve savcı olmasının önündeki yasal engellerin kaldırılması için Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a ve ilgili bakanlara teşekkür eder. Bayram'ın sözleri şöyledir: "Türkiye Yüzyılı'nda iki gözü de görmeyen ama gönül gözü açık olan Sabit kardeşlerimiz gibi buğday taneleri milletine hizmet edecek."

8 Eylül 2024

İki ay sonra, 8 Eylül 2024'te haber gelir. Sabit Kılıç, Adalet Bakanlığında idari yargı hâkim yardımcısı olarak atanmıştır. Türkiye'nin ilk görme engelli hâkimi olarak anılır.

Yeni görevine başlamadan önce yıllarca çalıştığı bakanlığa uğrar ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş'ı ziyaret eder. Desteklerinden dolayı teşekkür eder; engelli insanların çalışma hayatında yer almasının önemini anlatır.

Göktaş da Kılıç'ı tebrik eder ve azmiyle birçok kişiye örnek olacağını söyler. Bakanın verdiği rakama göre 2002'den bu yana kamuda çalışan engelli sayısı on iki kattan fazla artarak 68 bine ulaşmıştır. Göktaş, erişilebilirlik kültürünü ülkenin her yerine yaymak için kurumlar, sivil toplum kuruluşları ve üniversitelerle çalışmalarının sürdüğünü de söyler. Hâkimler ve Savcılar Derneği (HAKSAV) de yayımladığı duyuruyla Kılıç'a başarı diler.

Cevapsız kalan soru

Bir gün sonra 10haber sitesi farklı bir soru sorar: Dokuz yıl neden beklendi? Sitenin yazdığına göre Kılıç 2015'te hâkim olarak atanma hakkını kazanmış, ama Adalet Bakanlığı yerine başka bir bakanlıkta işe alınmıştı. Adalet Bakanlığına geçip hâkim olabilmek için uzun bir mücadele vermiş, bu mücadelenin her aşamasında akademik başarılarıyla adından söz ettirmişti.

Aynı yazıya göre 8. maddenin değiştirileceği yönündeki 2015 haberlerine rağmen "Türkiye'nin her yerinde görev yapmaya engel hastalığı bulunmamak" şartı hâlâ kanundadır. Maddeden 2021'de yalnızca konuşma ve organ hareketlerini kontrol etmede zorlukla ilgili bir ifade çıkarılmıştır. Bakan Tunç ve milletvekili Bayram ise engelli bireyler için yasal düzenleme yapıldığını söylemektedir. Dokuz yılın neden geçtiği, atama haberlerinde açıklanmaz.

Bir cümlenin bedeli

Bu hikâyede bir kötü adam yoktur. Bir kanun maddesi vardır; yazıldığında belki kimse on yaşında görmeyi kaybetmiş, okullarını birincilikle bitirmiş bir gencin önüne çıkacağını düşünmemiştir.

O cümle, sınavı kazanmış bir gencin hayatından dokuz yıl alır. Kılıç o dokuz yılı beklemekle geçirmez. Başka bir bakanlıkta çalışır, engellilerin adalete erişimi üzerine tez yazar, bakımevlerini dolaşır ve sonunda sınava yeniden girer.

2015'te "En büyük hayalim buydu" diyen genç, hayaline 32 yaşında kavuşur. Yönetmeliklerde, ilanlarda, kanunlarda tek bir cümle bazen birinin dokuz yılı demektir.

Kaynaklar

• "Görme engelli hâkim adayının hukuk zaferi", Hukuki Haber (Sabah'a dayanarak), 4 Ağustos 2015
• "Adalet Bakanı Tunç, görme engelli ilk hakim adayı Kılıç ile görüştü", Anadolu Ajansı, 10 Temmuz 2024
• "Türkiye'nin ilk görme engelli hakimi görevine başladı", Anadolu Ajansı (BirGün, Yeni Birlik), 8 Eylül 2024
• "Türkiye'nin ilk görme engelli hakim yardımcısı görevine başladı", Gazete Vatan, 8 Eylül 2024
• "Türkiye'nin ilk görme engelli hakimi yargı dünyasına adım attı", Türkgün, Eylül 2024
• "İlk görme engelli hakimin tuhaf atama hikayesi: Dokuz yıl önce engellenmiş", 10haber, 9 Eylül 2024
• "Türkiye'nin ilk görme engelli hâkimi Sabit Kılıç görevine başladı", Hâkimler ve Savcılar Derneği (HAKSAV), 9 Eylül 2024
• Hikâyede yalnızca kendi adıyla basına yansımış kişilerin ve kamu görevlilerinin adları kullanılmıştır.