Dick ve Rick Hoyt 32 Boston Maratonunu Birlikte Koştu

15 Nisan 2013, Boston. Maratonun son kilometrelerine yaklaşan bir baba ile oğul, kalabalığın alkışları arasında ilerliyor. 72 yaşındaki Dick Hoyt, önündeki özel koşu sandalyesini itiyor; sandalyede, konuşamayan ve kollarını, bacaklarını kullanamayan 51 yaşındaki oğlu Rick oturuyor. Bu, birlikte koşacakları son Boston Maratonu olacaktı. Dick, 23. mil işaretini geçince yolda her zamankinden fazla polis olduğunu fark etti. Biraz sonra Kenmore Meydanı'nda durduruldular. Bitiş çizgisinin yakınında iki bomba patlamıştı. Baba ile oğul o gün bitiş çizgisini göremedi.

Bitkisel hayat dediler

Richard Eugene Hoyt Jr., herkesin bildiği adıyla Rick, 10 Ocak 1962'de Massachusetts'te doğdu. Doğum sırasında göbek kordonu boynuna dolandı ve beynine giden oksijen kesildi. Bebek beyin felci (serebral palsi) ile büyüyecekti; kollarını ve bacaklarını kontrol edemiyor, konuşamıyordu.

Babası Dick Hoyt, 1 Haziran 1940'ta Winchester'da doğmuştu. Askerdi, Hava Ulusal Muhafızları'nda görev yapıyordu. Annesi Judy ile 1961'de evlenmişlerdi. Rick dokuz aylıkken doktorlar onlara açık konuştu: Bu çocuk ömür boyu bitkisel hayatta kalacak, onu bir bakım kurumuna verin.

Hoyt'lar bunu kabul etmedi. Oğullarının gözlerinin odada kendilerini takip ettiğini görüyorlardı. Rick'i evde, kardeşleri Russ ve Rob ile birlikte büyüttüler. Judy ona zımparadan kesilmiş harflerle alfabeyi öğretti. Ama Rick'in neyi anladığını, ne düşündüğünü dışarıya anlatmasının bir yolu yoktu.

Bir şaka ve iki kelime

Rick 11 yaşına geldiğinde ailesi onu Tufts Üniversitesi'nin mühendislik bölümüne götürdü. Oğullarının iletişim kurmasını sağlayacak bir şey yapılıp yapılamayacağını sordular. Dick'in sonradan anlattığına göre aldıkları cevap kısaydı: Mümkün değil, bu çocuğun beyninde hiçbir şey olup bitmiyor.

Dick onlardan oğluna bir fıkra anlatmalarını istedi. Anlattılar. Rick güldü.

Mühendisler bunun üzerine Rick için bir bilgisayar düzeneği kurdu. Rick, başının yanına yerleştirilen bir düğmeye dokunarak ekrandaki imleci harflerin üzerinde durdurabiliyor, böylece harf harf kelime yazabiliyordu. Aile, hayatında ilk kez oğlunun kendi sözlerini okumayı bekledi. Rick'in yazdığı ilk kelimeler "Go Bruins!" oldu, yani Boston'un buz hokeyi takımı Bruins'e tezahürat. Ailesi o an oğullarının spora tutkuyla bağlı olduğunu da öğrendi.

Bu cihaz Rick'in hayatını değiştirdi. Artık ne bildiğini gösterebiliyordu. İlk kez devlet okuluna gitmeye başladı.

Beş millik ilk koşu

1977 baharında Rick'in okulundan bir lakros oyuncusu bir kazada felç oldu. Okul onun için bir yardım koşusu düzenledi. Rick bilgisayarına babasına seslenen bir cümle yazdı: Baba, ben de bunu yapmak istiyorum.

Dick o sırada 36 yaşındaydı ve kendi deyişiyle göbekli bir adamdı. Hayatında bir milden fazla koşmamıştı. Yarış beş mil, yani sekiz kilometreden biraz fazlaydı. Yine de oğlunun tekerlekli sandalyesini itti ve yola çıktılar. Sondan ikinci olarak bitirdiler. Dick sonradan o günü anlatırken asıl engelli olanın kendisi olduğunu söyleyecekti: İki hafta boyunca her yeri ağrıdı.

O gece Rick bilgisayarına babasının hayatını değiştirecek cümleyi yazdı: Baba, koşarken engelli değilmişim gibi hissettim.

Dick bundan sonra tek bir şeye odaklandı: oğluna bu duyguyu mümkün olduğunca sık yaşatmak. Düzenli koşmaya başladı, kilo verdi, yarışlara yazıldı.

Boston'a resmî giriş yok

1979'da baba ile oğul Boston Maratonu'na katılmak istedi. Yarış yetkilisi kabul etmedi. Hoyt'lar ne tek başına koşan bir sporcuydu ne de tekerlekli sandalye kategorisine uyuyordu. Birkaç yıl boyunca resmî numara olmadan kalabalığa karışıp koştular.

Sonunda kurallar içinde bir yol buldular. 1983'te başka bir maratonda o kadar hızlı koştular ki ertesi yılın Boston Maratonu için gereken derece sınırının altına indiler. Boston'a resmî olarak girmenin kapısı açılmıştı. 1992'de Washington'daki Deniz Piyadeleri Maratonu'nu 2 saat 40 dakika 47 saniyede bitirdiler. Bu, birlikte koştukları en iyi maraton derecesi oldu.

Yüzme bilmeyen triatloncu

Bir gün biri Dick'e triatlonu denemesini önerdi. Dick yüzme bilmiyordu, altı yaşından beri bisiklete binmemişti. Rick ise artık 50 kilo civarında bir gençti. Dick yine denedi.

Yüzme bölümünde oğlunu küçük bir botun içine yatırıyor, botu beline bağladığı lastik bir halatla çekerek yüzüyordu. Bisiklette Rick, iki kişilik özel bir bisikletin ön kısmındaki koltukta oturuyordu. Koşuda ise Dick onu yine sandalyesiyle itiyordu.

Hoyt'lar zamanla Hawaii'deki Ironman yarışı da dahil olmak üzere altı Ironman triatlonu tamamladı. Bu yarışlarda Dick aynı gün içinde oğlunu 2,4 mil (yaklaşık 3,9 kilometre) suda çekiyor, 112 mil (180 kilometre) bisiklette taşıyor, ardından 26,2 millik (42 kilometre) maratonu sandalyeyle koşuyordu. En iyi Ironman dereceleri 13 saat 43 dakika 37 saniyeydi. 1992'de 45 günde bisiklet ve koşuyla Amerika'yı baştan başa geçtiler; yol 3.735 mil, yani 6.000 kilometreyi aşıyordu.

Rick bu yıllarda okumayı da bırakmadı. 1993'te Boston Üniversitesi'nden özel eğitim diploması aldı. Sonra Boston College'da, engelli insanların bilgisayarla iletişim kurmasını sağlayan sistemler geliştiren EagleEyes projesinde çalıştı. Evde bakım desteğiyle kendi dairesinde yaşıyordu.

Birbirinin hayatını kurtaran baba ve oğul

2000'lerin başında Dick, bir yarış sırasında hafif bir kalp krizi geçirdi. Doktorlar kalp damarlarından birinin yüzde 95 tıkalı olduğunu buldu. Sports Illustrated yazarı Rick Reilly'nin 2005'te aktardığına göre doktorlardan biri Dick'e, bu kadar formda olmasaydı muhtemelen on beş yıl önce öleceğini söyledi.

Yani Rick'in yarış isteği yalnızca kendi hayatını değiştirmemişti. Babasını da yıllarca koşturarak, belki farkında olmadan, onu hayatta tutmuştu. Reilly'nin yazısı o yıl ABD Temsilciler Meclisi'nde bir milletvekili tarafından okunup Kongre tutanağına geçirildi. Aynı yazıda Rick, babasına vermek istediği en büyük hediyeyi de bilgisayarına yazmıştı: Bir kez babasının sandalyeye oturmasını ve onu kendisinin itmesini istiyordu.

2008'de Hoyt'lar Ironman Onur Listesi'ne alındı. 2009 Boston Maratonu, resmî kayıtlara göre birlikte koştukları bininci yarıştı.

Bitmeyen yarış

2013'e gelindiğinde Dick 72 yaşındaydı. O yılın maratonunun son Boston'ları olacağını açıklamışlardı. 8 Nisan 2013'te, maratonun başlangıç noktası Hopkinton'da, Center School'un önünde baba ile oğlu koşarken gösteren bronz bir heykel açıldı. Bir hafta sonra yarışta bombalar patladı, üç kişi öldü, yüzlerce kişi yaralandı. Hoyt'lar Kenmore Meydanı'nda yolda kalan binlerce koşucu arasındaydı.

Baba ile oğul hemen karar verdi: Bir kez daha koşacaklardı. Dick 2014'te bir radyo röportajında nedenini anlattı. Yarışı bitirememişlerdi ama asıl düşündükleri, saldırıda ölen ve yaralanan insanlardı; o yıl onlar için koşacaklardı.

21 Nisan 2014'te Hopkinton'dan bir kez daha yola çıktılar. Yol boyunca durmadan tebrik etmek isteyenler yüzünden yarışı 7 saat 37 dakika 33 saniyede bitirebildiler. Bitiş çizgisini akşam saatlerinde, yanlarında Team Hoyt adını taşıyan yirmiden fazla koşucuyla geçtiler. Bu, birlikte koştukları 32. Boston Maratonu'ydu.

Bugün

Dick koşuyu bıraktıktan sonra Rick yarışlardan kopmadı. 2015'ten itibaren Billerica'lı bir diş hekimi olan Bryan Lyons onu Boston Maratonu'nda itti. Lyons Haziran 2020'de, 50 yaşında öldü. Dick 2015'te Boston Maratonu'nun onur başkanlığına seçildi.

Dick Hoyt 17 Mart 2021'de, Holland'daki evinde, 80 yaşında öldü. Oğlu Russ, babasının yıllardır kalp rahatsızlığıyla mücadele ettiğini söyledi. Eşi Judy 2010'da ölmüştü. Boston Belediye Başkanı Marty Walsh, Dick'in Boston'un dayanıklılığını en iyi anlatan insanlardan biri olduğunu söyledi. Boston Atletizm Derneği ise onu otuz yılı aşkın süre her maratonda kararlılık ve sevgiyle koşan biri olarak andı.

Rick Hoyt 22 Mayıs 2023'te, 61 yaşında, solunum sistemindeki komplikasyonlar nedeniyle öldü. Aile açıklamasında baba ile oğlun kırk yılı aşkın süre yarışlarda milyonlarca engelli insana kendine inanmayı ve büyük işler başarmayı öğrettiği yazıyordu. Boston Maratonu'nun yarış direktörü Dave McGillivray, Rick'i dünyanın gördüğü en ilham verici kahramanlardan biri olarak andı.

1977'deki o beş millik koşudan sonra baba ile oğul binden fazla yarışı birlikte bitirdi. Hopkinton'daki heykelin levhasında üç kelime yazıyor: Yes You Can, yani Yapabilirsin. Doktorların bir kuruma verilmesini önerdiği bebek, bir şakaya gülerek dünyaya ne kadar çok şey anladığını göstermiş, sonra babasıyla birlikte binlerce kilometre yol almıştı.

Kaynaklar

• "Team Hoyt", "Dick Hoyt", "Rick Hoyt", Vikipedi (İngilizce)
• Rick Reilly, "Strongest Dad in the World", Sports Illustrated, Haziran 2005; ABD Kongre Tutanağı, 23 Haziran 2005, s. H5084-H5085 (Temsilci John Duncan'ın konuşması ve yazının tam metni)
• "About Team Hoyt", Team Hoyt resmî sitesi
• "Dick Hoyt, who ran marathons while pushing his son, dies at 80", The New York Times (West Hawaii Today'de yeniden yayımlandı), 20 Mart 2021
• "Dick Hoyt, 'heart and soul of the Boston Marathon,' dies at 80", The Boston Globe, 17 Mart 2021
• "Team Hoyt to run one last Boston Marathon", WBUR, 8 Nisan 2014
• "Rick Hoyt, Boston Marathon icon, dies at 61", WBUR, 22 Mayıs 2023; CBS Boston, Mayıs 2023
• Hikâyedeki kişiler gerçek adlarıyla anılmıştır. İngilizce sözler, "Go Bruins!" dışında, tırnak kullanılmadan özetlenerek Türkçeye aktarıldı. Kaynaklar çelişiyor: Rick'in doğum yeri (Sports Illustrated'a göre Winchester, Vikipedi'ye göre Holland), Tufts'taki cihazın tarihi (11 yaşında ya da 1972), 1977 koşusundan sonra Rick'in yazdığı cümlenin tam biçimi, 2013'te durduruldukları yer (Kenmore Meydanı ya da 25. mil), Rick'in ölüm günü (22 ya da 23 Mayıs 2023). Dick'in kalp krizi için Sports Illustrated 2005'te "iki yıl önce" diyor; kesin yıl verilmedi.