Akvaryumdaki Balıklara Bakan Kolsuz Doğan Sümeyye Dünya Şampiyonluğuna Uzandı

Eskişehir, 5 Şubat 2003. Bir ailenin ilk çocuğu dünyaya gelir. Bebeğin iki kolu yoktur, kalçası da doğuştan çıktır. Adını Sümeyye koyarlar. On dokuz yıl sonra Portekiz'in Madeira Adası'nda bir havuzun duvarına herkesten önce dokunacak, Türk yüzmesine bir kadın sporcunun kazandırdığı ilk dünya şampiyonluğunu getirecektir.

Ayakla tutulan fırça

Sümeyye'nin çocukluğu, kolların yaptığı her işi ayaklarına öğretmekle geçer. Dört buçuk yaşında ayaklarıyla resim yapmaya başlar. Resimleri öyle dikkat çeker ki Puşkin'in "Altın Balık" masalının Türkçe çevirisi için resim yapar. 2009'da suluboya çalışmaları Moskova'da sergilenir; 2014'te ebru çalışmalarıyla bir sergiye katılır.

İlkokula Eskişehir'de özel bir okulda başlar. Ayaklarıyla yazı yazmayı da orada öğrenir. Yıllar sonra bir röportajda dikiş dikmeyi, kendi kıyafetlerini yapmayı, yemek pişirmeyi sevdiğini anlatacaktır.

Akvaryumdaki balıklar

2008'de, beş yaşındayken ailesiyle bir akvaryuma gider. Camın arkasında yüzen balıklara uzun uzun bakar. Basında yer alan anlatıma göre o gün şunu düşünür: "Onların da kolu yok. Demek ki yüzmek için kollara ihtiyaç yok."

Havuza götürülür. İlk başta sudan korkar. Milliyet'e 2020'de anlattığına göre ilk eğitmeni ona, korkusunu yenerse bir Barbie bebek alacağına söz verir. Biyografilerine göre yüzmeyi on iki saatlik derste öğrenir. Kolları olmayan bir çocuk için suyun üstünde kalmak, nefesi ayarlamak, ileri gitmek yalnızca bacakların ve gövdenin işidir.

Dört yıl özel ders alır. Sonra bir yüzme kulübüne girer ve yarışmaya başlar. Antrenörü Mehmet Bayrak'la tanışması kaynaklara göre 2012 ya da 2013'tedir; Bayrak sonraki yıllarda Paralimpik Milli Takım'ın başantrenörü olacak, Sümeyye'nin yanından ayrılmayacaktır.

On iki yaşında milli takım

TRT Haber'in aktardığına göre Sümeyye on iki yaşında ilk uluslararası yarışına çıkar ve iki gümüş, iki bronz madalyayla döner. Bu derecelerle milli takıma seçilir. S5 sınıfında yarışır; serbest, sırtüstü ve kelebek yüzer. En iyisi sırtüstüdür: suyun üstünde yüzü göğe dönük, yalnızca bacaklarıyla ilerler.

2016 yazı yoğun geçer. Berlin'de gençler kategorisinde 50 metre sırtüstünde altın alır. Aynı yıl, on üç yaşında, Rio Paralimpik Oyunları'nda 50 metre sırtüstü finalinde sekizinci olur. 2017'de Avrupa Para Gençlik Oyunları'ndan bronzla döner.

Dublin'de bir ilk

Ağustos 2018'de İrlanda'nın başkenti Dublin'de Para Yüzme Avrupa Şampiyonası yapılır. Sümeyye 50 metre sırtüstü S5 finalinde birinci olur. TRT Haber'e göre bu, Cumhuriyet tarihinde ilk kez bir Türk kadın yüzücünün Avrupa şampiyonu olmasıdır. Henüz on beş yaşındadır.

Nisan 2019'da ABD'deki Para Yüzme Dünya Serisi'nde aynı mesafede 45.28'le altın alır. Bir ay sonra Londra'daki Dünya Şampiyonası'nda yine finaldedir. Yarışı rakibi Teresa'nın yalnızca üç salise arkasında, ikinci bitirir. Karar'ın haberine göre yarıştan sonra, rakibinin kolları olduğu için kendisini ancak 0.03 saniyeyle geçebildiğini, bunun da onur verici olduğunu söyler ve gelecek yıl birinci olacağına söz verir.

Eskişehir'e döndüğünde dönemin valisi Özdemir Çakacak ve Büyükşehir Belediye Başkanı Yılmaz Büyükerşen onu tebrik eder. Sümeyye, Büyükşehir Belediyesi Gençlik ve Spor Kulübü'nün sporcusudur. Gözü artık Tokyo'dadır.

Havuzsuz iki buçuk ay

2020'de salgın gelir. Havuzlar kapanır. Sümeyye yaklaşık iki buçuk ay suya giremez. Antrenörleri ve takım arkadaşlarıyla görüntülü görüşmelerle çalışır, evde kara antrenmanı yapar, zihinsel hazırlığını sürdürür. Aynı yıl Barbie'nin Türkiye'deki 2020 rol modeli seçilir; amaç kız çocuklarına kendilerine çizdikleri sınırları aşabileceklerini göstermektir.

Tokyo Paralimpik Oyunları bir yıl ertelenir. 50 metre sırtüstü finali 30 Ağustos 2021'e, Zafer Bayramı'na denk gelir. Sümeyye finali 43.94'le dördüncü bitirir; madalyayı kıl payı kaçırır. Bronzu takım arkadaşı Sevilay Öztürk alır. Sümeyye yarıştan sonra sporda başarının yalnızca madalyadan ibaret olmadığını, günde sekiz saat çalışmanın da bir başarı olduğunu anlatır.

Sabah beşte havuz

2022 baharı, Sümeyye'nin hem sınav hem şampiyona yılıdır. ETİ Sosyal Bilimler Lisesi'nde son sınıftadır ve üniversite sınavına hazırlanmaktadır. Haziranda okulu ikincilikle bitirir. Mezuniyetinde paylaştığı yazıda o yılı şöyle anlatır: "Sabah 5'te havuza, 2 saatlik antrenmanın ardından okula, okuldan kurs veya özel derse, dersten akşam antrenmanı için yola koyulduğum" bir yıl. Bir de şunu ekler: "Her ne kadar yurt dışı ve şehir dışındaki müsabakalardan dolayı okula sık gidememiş olsam da kendimi hep bu okula ait hissettim."

O bahar Berlin'deki yarışlarda 50 metre sırtüstünü 41.41'le kazanmıştır. Mezuniyetten birkaç gün sonra Madeira'ya gider.

Madeira'da 41.58

Haziran 2022. Portekiz'in Madeira Adası'nda Para Yüzme Dünya Şampiyonası yapılmaktadır; 70 ülkeden 600'den fazla sporcu katılır. 50 metre sırtüstü S5 finalinde Sümeyye yarışın büyük bölümünü önde götürür ve duvara 41.58'le ilk dokunur. Dünya şampiyonudur. İkinci sırada 44.45'le yine Sevilay Öztürk vardır.

Sosyal medyada bu madalyanın en özel yanını yazar: Türk yüzmesine bir kadın sporcu tarafından kazandırılan ilk dünya şampiyonluğudur. Ailesine ve antrenörüne teşekkür eder. Gençlik ve Spor Bakanı Mehmet Muharrem Kasapoğlu iki yüzücüyü kutlar.

16 Haziran'da Eskişehir'e döner. Onu ellerinde Türk bayraklarıyla bir kalabalık karşılar. Başlarında Büyükerşen, antrenörü Mehmet Bayrak ve kulübün yöneticileri vardır. Sümeyye yeni hedefini söyler: Paris'e kota almak.

Kulvar

Eylül 2023'te hayatı "Kulvar" adlı dört bölümlük bir belgesele dönüşür. Çekimler Eskişehir, İstanbul, Ankara ve Berlin'de yapılır. Belgeselin tanıtımında söyledikleri Hürriyet Daily News'te yer alır: bu yolda ter, gözyaşı ve sakatlık olduğunu, ama umudun hep bulunduğunu, kaybettiğinde bile asıl başarısının bu işi ilk günkü kadar sevmesi ve yoluna devam edebilmesi olduğunu anlatır.

2024 yazında Manchester'daki yarışta 43.32'yle bronz alır ve Paris kotasını garantiler. Ağustos başında Eskişehir'de günde iki, bazen üç antrenman yapmaktadır. DHA muhabirine hedefini şöyle söyler: "Paris'te en büyük hedefim, ülkem için elimden gelenin en iyisini yapmak." Antrenörü Mehmet Bayrak da ekler: "Şu anda Sümeyye bu yıl içerisinde hiç olmadığı kadar form kapasitesini yükseltti." Eskişehir Valisi Hüseyin Aksoy onu ziyaret eder.

Paris'te dördüncü

3 Eylül 2024. Paris La Défense Arena'da kadınlar 50 metre sırtüstü S5 finali yüzülür. Sekiz sporcu suya girer. Sümeyye yarışı 43.30'la dördüncü bitirir. Kürsüye üç Çinli yüzücü çıkar; Sevilay Öztürk yedinci olur. Tokyo'da olduğu gibi madalya yine bir basamak uzaktadır.

Ama bu hikâye bir madalya hikâyesi değildir. Rio'da on üç yaşında sekizinci olan çocuk, Paris'te yirmi bir yaşında, üçüncü paralimpik oyunlarında yine finaldedir. Arada bir Avrupa ve bir dünya şampiyonluğu, okulu dereceyle bitirdiği bir lise ve spor psikoloğu olup başka sporculara destek olma isteği vardır.

Gerçek engel

Sümeyye'ye göre asıl engel kolların yokluğu değildir. TRT Haber'in aktardığı sözlerinde asıl engelin önlerine konan zorluklar olduğunu, asıl engellilerin de o zorlukları çıkaranlar olduğunu söyler.

Beş yaşında bir akvaryumun camına bakan çocuk, kendisine eksik olanı değil balıkların yapabildiğini görmüştü. Bu hikâyeden çıkan ders de buna benzer: Bir çocuğa neyi yapamayacağını söylemeden önce, onun neye baktığını görmek gerekir.

Kaynaklar

• "Sümeyye'nin yeni hedefi Tokyo'da altın madalya", TRT Haber, 18 Eylül 2019
• "Dünya 2.'si olan Sümeyye Boyacı kimdir?", Karar, 2019
• Müge Biroğlu, "Hayali duvarları yıkan denizkızı", Milliyet Cumartesi, 7 Mart 2020
• "Sümeyye Boyacı'nın olimpiyatlarda hedefi altın madalya", bianet, 2020
• "Suların altın kızı Sümeyye Boyacı 18 yaşında", TRT Haber, 5 Şubat 2021
• "Milli paralimpik yüzücü Sümeyye Boyacı Avrupa üçüncüsü oldu", CNN Türk, 22 Mayıs 2021
• "Türkiye'nin 'Balık Kız'ı: Milli yüzücü Sümeyye Boyacı kimdir?", Ensonhaber, 25 Ağustos 2021
• "Milli yüzücü Sümeyye Boyacı liseden ikincilikle mezun oldu", Fanatik, 9 Haziran 2022
• "Sümeyye Boyacı dünya şampiyonu oldu", DHA, 14 Haziran 2022
• "Dünya şampiyonu Sümeyye Boyacı'ya Eskişehir'de coşkulu karşılama", DHA, 16 Haziran 2022
• "Paralympic swimmer's inspiring journey documented", Hürriyet Daily News, 28 Eylül 2023; Allianz Türkiye, "Kulvar" belgeseli duyurusu, 2023
• "Sümeyye Boyacı: Paris'te en büyük hedefim, ülkem için elimden gelenin en iyisini yapmak", DHA, 7 Ağustos 2024
• "Sümeyye Boyacı paralimpik 4'üncüsü", Anadolu Ajansı (Habertürk), 3 Eylül 2024
• Haberler.com, Sümeyye Boyacı biyografisi
• Hikâyede yalnızca kendi adıyla basına konuşmuş sporcu ve kamu görevlilerinin adları kullanılmıştır.