Kapılardan Eğilerek Geçen Dünyanın En Uzun Adamı Sultan Kösen

Eylül 2009'da Londra'ya ilk kez giden bir adam, gazetecilerin karşısında koltuk değneklerine dayanarak ayakta durur. Guinness Dünya Rekorları onun boyunu açıklar: 2 metre 47 santimetre. Mardin'in Derik ilçesinden 27 yaşındaki Sultan Kösen, artık resmî olarak dünyanın yaşayan en uzun adamıdır. Ama bu rakama giden yol, bir köy okulunda başlayıp bir beyin tümörüyle verilen yirmi yıllık bir mücadeleden geçer.

On yaşında başlayan büyüme

Sultan Kösen 10 Aralık 1982'de Mardin'in Derik ilçesine bağlı bir köyde doğar. Guinness'in kayıtlarında köyün adı Dede olarak geçer; bazı kayıtlarda ise Alibey yazılıdır. Bugün de Derik'teki Dede köyünde yaşamaktadır.

Annesi, babası ve dört kardeşi ortalama boydadır. Sultan da on yaşına kadar akranlarından farklı değildir. Sonra durmadan uzamaya başlar.

Sebebi yıllar sonra netleşir: beyindeki hipofiz bezinde bir tümör vardır. Tümör vücuda gereğinden fazla büyüme hormonu salgılatır. Tıp dilinde buna hipofizer devlik ve akromegali denir. Amerikalı doktorların sonradan yaptığı açıklamaya göre bu tümör, on yaşından itibaren tam 18 yıl boyunca fazla hormon salgılamıştır.

Okul sıralarına sığmayan çocuk

Büyüme okul yıllarına denk gelir. Guinness'in aktardığına göre Sultan o kadar uzar ki eğitimini tamamlayamaz. Okulu bırakır.

Okulun yerine tarla gelir. Ailesine destek olmak için yarı zamanlı çiftçilik yapmaya başlar. Gençliği köyde, ailesinin yanında, toprakla uğraşarak geçer.

2002-2003 yıllarında kısa bir süre için bir kapı aralanır. Galatasaray'ın basketbol takımı genç adamla ilgilenir. Ancak Guinness'in kayıtlarına göre Sultan oynamak için bile fazla uzundur; bu deneme kısa sürer ve köye dönülür.

Değnekler, eğilen kapılar

Gündelik hayat her geçen yıl biraz daha zorlaşır. Kemikleri ve eklemleri bu boyu taşımakta güçlük çeker. Sultan ayakta durmak için koltuk değnekleri kullanmaya başlar. Tümörün göz sinirlerine yaptığı baskı görme sorunlarına da yol açar.

Hazır giysi, hazır ayakkabı bulamaz; her şeyin özel olarak dikilmesi gerekir. Ayağı 36,5 santimetredir, ayakkabı numarası 60'tır. Bileğinden orta parmağının ucuna kadar eli 28,5 santimetreyi bulur; bu da yaşayan bir insanda ölçülen en uzun eldir. Normal bir otomobile sığmaz. Evlerin kapılarından eğilerek geçer.

Tümörü durdurmak için Türkiye'de ve Avrupa'da ameliyatlar denenir. Amerikan NBC kanalının 2012'de aktardığına göre tümörü çıkarmak için üç kez ameliyat yapılmış, ışın tedavisi de uygulanmış ama hiçbiri büyümeyi durduramamıştır. Sultan uzamaya devam eder.

Londra'da bir ölçü bandı

Hayatı 2009'da değişir. Guinness Dünya Rekorları'nın ilk ölçümü Şubat 2009'da yapılır: 246,5 santimetre. O güne kadar dünyanın en uzun adamı unvanı Ukraynalı Leonid Stadnyk'tedir. Ancak Stadnyk bağımsız ölçüm yaptırmayı reddeder; Associated Press'in haberine göre insanların ilgisinden bıkmıştır. Unvan Sultan'a geçer.

Eylül 2009'da Sultan ilk kez Londra'ya gider. Gazetecilere tercüman aracılığıyla konuşur. Şimdiye kadar bir kız arkadaşı olmadığını, kızların genellikle kendisinden korktuğunu anlatır. Ünlü olunca birileriyle tanışabileceğini, evlenmek istediğini söyler.

Boyunun dertlerini de sayar: normal bir arabaya sığmadığını, kıyafet ve ayakkabı bulamadığını. Bir de iyi yanını anlatır: evde ampulleri değiştirmek ona düşer.

Yıllar sonra Guinness'e o günü anlatırken, ölçümden sonraki günü ikinci doğumu gibi gördüğünü söyleyecektir. Önceden çok sessiz biri olduğunu, artık konuşabildiğini, mutlu olduğunu anlatacaktır.

Virginia'da 192 ışın

Unvan bir çözüm getirmez; büyüme sürmektedir. Mayıs 2010'da Sultan, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Virginia Üniversitesi Tıp Merkezi'ne gider. Endokrinolog Dr. Mary Lee Vance büyüme hormonunun üretimini baskılayan bir ilaç tedavisine başlar.

Ağustos 2010'da ikinci adım atılır. Beyin cerrahı Dr. Jason Sheehan, Gamma Knife adı verilen yöntemle tümörü hedef alır. Açık ameliyat yoktur; manyetik rezonans görüntüleriyle yönlendirilen 192 ince ışın tümörün üzerinde birleşir. Tek seanslık bir tedavidir.

Sonuç hemen görülmez. Şubat 2011'de Ankara'da yapılan yeni ölçümde Sultan 251 santimetreye ulaşmıştır.

Mart 2012'de Virginia'dan haber gelir: Sultan Kösen yaklaşık üç aydır uzamamaktadır. Dr. Sheehan, tedavinin fazla hormon üretimini de tümörün büyümesini de durdurduğunu açıklar. İnsan bedeninin ve kalbinin bu boydaki birini taşımak için yapılmadığını da ekler. Dr. Vance ise iskeletinin onu taşıyamadığını söyler. Guinness'e göre bu tedavi Sultan'ın hayatını kurtarmıştır.

Köyde bir düğün

Ekim 2013'te Dede köyünde düğün vardır. Sultan Kösen, Suriye asıllı 20 yaşındaki Merve Dibo ile evlenmektedir. Guinness'e göre düğüne 1.500'den fazla kişi katılır.

Düğünden bir gün önce Sözcü'ye konuşan Sultan şöyle der: "Benim de bir ailem ve özel bir hayatım olacak. Yarın düğünüm var. İnşallah çocuklarım olacak." Nişanlısı için de "kendi huyuma göre birini bulduğuma inanıyorum" der.

Evlilik yıllarından bir kare: Mayıs 2018'de eşi kilosu yüzünden yaşadığı sağlık sorunları için Eskişehir'de mide ameliyatı olur. Sultan hastanede gazetecilere eşinin tansiyonunun yükseldiğini anlatır: "Kiloları nedeniyle pek çok şikayeti vardı."

Ama evliliğin önünde görünmeyen bir duvar vardır: dil. Sultan Türkçe konuşur, eşi ise yalnızca Arapça. Sultan bir röportajında evliliklerindeki en büyük sorunun iletişim olduğunu anlatır. Çift 2021'de boşanır; Guinness, dil engelinin ayrılığın başlıca sebeplerinden biri olduğunu aktarır.

Madrid değil, Mardin

Bu yıllarda Sultan dünyayı gezer. Televizyon programlarına çıkar, festivallere ve tanıtımlara katılır, bir sirkle turneye çıkar, 2016'da bir filmde rol alır. Kasım 2022'de Anadolu Ajansı'na verdiği bilgiye göre 127 ülkeyi görmüş, 500'den fazla kez yurt dışına gitmiştir.

Aynı röportajda bir değişikliği anlatır: başlarda insanlar onun Madrid'den geldiğini sanıyormuş, artık Mardin'in nerede olduğunu biliyorlarmış. Köyünü sevdiğini, sessiz ve havası temiz bir yer olduğunu, nereye gitse özlediğini söyler. Birçok ülkenin vatandaşlık teklif ettiğini, hepsini geri çevirdiğini de ekler.

Aralık 2022'de 40 yaşına girerken TRT Haber'e bir dilek söyler: "Boyum çok uzun olduğu için araba kullanamıyorum, bana, boyuma göre özel bir araba yapmalarını istiyorum." Ardından ekler: "Hayatı seviyorum. Boyumun uzun olması beni mutsuz etmedi."

On beş yıl sonra

Ocak 2024'te Sultan, Milano'daki Guinness Rekorlar Kitabı tanıtımına katılır. Rekoru on beşinci yılında yeniden tescil edilir. Menajeri Mehmet Veysi Bora, Sultan'ın yine dünyanın yaşayan en uzun insanı olarak kitapta tescillendiğini duyurur. Habertürk'ün aktardığına göre gezdiği ülke sayısı 128'e çıkmıştır. Sultan'ın sözleri kısadır: "Gittiğimiz her ülkede ülkemizin güzelliklerini anlatıyoruz."

Okulu boyu yüzünden bırakmış, kapılardan eğilerek geçmiş, kızların korktuğunu söyleyerek ilk röportajını vermiş bir köy çocuğudur bu. Doktorlara göre bedeni onu taşıyamayacak kadar büyümüştü; büyüme ancak 29 yaşında durabildi.

Her şey yolunda gitmedi. Evliliği dil yüzünden bitti, değneklerini hiç bırakamadı, hâlâ kendi arabasını kullanamıyor. Ama kendi sözleriyle, boyu onu mutsuz etmedi. Bazen insanın hayatını değiştiren şey, yıllarca saklamak zorunda kaldığı farkın ta kendisi olur.

Kaynaklar

• "He's 8-foot-1 and ready for love", Associated Press (The Spokesman-Review), 17 Eylül 2009
• "8-foot-1-inch Turk crowned world's tallest man", NBC News, 16 Eylül 2009
• "World's tallest man finally stops growing at 8 feet 3 inches", NBC News, 13 Mart 2012
• "World's Tallest Man Stops Growing Thanks to Radiation Therapy", ITN (Virginia Üniversitesi açıklaması), 16 Mart 2012
• "Tallest man stops growing", The Cavalier Daily, Mart 2012
• "En uzun adam evleniyor", Sözcü, 26 Ekim 2013
• "World's tallest man hits the road to represent Türkiye", Daily Sabah (Anadolu Ajansı), 4 Kasım 2022
• "Dünyanın en uzun adamı Sultan Kösen'in eşi ameliyat oldu", Habertürk, 17 Mayıs 2018
• "Dünyanın en uzun adamının dileği boyuna uygun otomobil", TRT Haber (AA), 9 Aralık 2022
• "World's tallest man, Sultan Kösen, celebrates 40th birthday", Guinness World Records, 8 Aralık 2022
• "Sultan Kösen 15'inci yılda da unvanını korudu", Habertürk; "Dünyanın en uzun adamı Sultan Kösen 15 yıldır tahtını kimseye kaptırmıyor", Sözcü, 12 Şubat 2024
• "Sultan Kösen: Tallest living man" ve "A history of the world's tallest people", Guinness World Records, 1 Nisan 2025
• Hikâyede yalnızca kendi adıyla basına yansımış kişilerin ve kamuya açık görev yapan kişilerin adları kullanılmıştır.