Ege'de Üç Buçuk Saat Botu İten Kız Kardeşler Yusra ve Sarah Mardini

Ağustos 2015, Ege Denizi. İzmir kıyısından yola çıkan, altı yedi kişilik şişme bir botta yirmi kişi var. Motor susmuş, bot su alıyor, Midilli Adası ufukta görünüyor ama hâlâ çok uzakta. Yolculardan yalnızca birkaçı yüzme biliyor. Bunlardan ikisi Şamlı iki kız kardeş: on yedi yaşındaki Yusra Mardini ve ablası Sarah. İkisi de yüzücü. Biri birazdan suya atlayacak, öbürü de onun arkasından.

Şam'da bir havuz

Yusra Mardini 5 Mart 1998'de doğar, Şam'da büyür. Ablası Sarah 1995 doğumludur. Aile Şam'ın Dareyya semtinde yaşar. Babaları Ezzat Mardini yüzme antrenörüdür; TRT World'ün aktardığına göre gençliğinde milli takımda yüzmüştür. Annenin adı Mervat'tır, ailenin bir de küçük kızı vardır: Shahed.

İki kız da çocuk yaşta havuza girer, babalarının elinde yetişir. Yusra, Suriye Olimpiyat Komitesi'nin desteğiyle çalışır ve 2012'de Suriye adına 25 metre havuz Dünya Yüzme Şampiyonası'nda yarışır. Kulvarı 200 metre karışık, 200 ve 400 metre serbesttir.

Sonra savaş gelir. Mardinilerin evi iç savaşta yıkılır. Yusra'nın sonradan yazdığı anı kitabını aktaran The National'a göre bir gün antrenman yaptığı havuza bir el bombası düşer; bomba onu kıl payı ıskalar, havuzu neredeyse yerle bir eder. TRT World'e göre savaş antrenmanı imkânsız hale getirir. Ağustos 2015'te iki kardeş Suriye'den ayrılmaya karar verir.

Beyrut, İzmir, bir şişme bot

Yol önce Lübnan'a, oradan Türkiye'ye uzanır. Anadolu Ajansı'na göre kardeşlerin vardığı yer İzmir'dir; Ege'nin karşı kıyısında Midilli vardır. Kitabı aktaran The National'a göre ikisi de kaçakçılara kişi başı 1.500 dolar öder.

İlk deneme olmaz: AP'nin Rio'da yazdığı habere göre Türk sahil güvenliğine takılırlar. İkinci denemede kardeşler dört metrelik, The National'ın deyişiyle turistlerin oyuncağına benzeyen bir şişme bota binerler. Bot altı yedi kişi için yapılmıştır; içinde yirmi kişi vardır.

Suyun içinde üç buçuk saat

Hürriyet'in haberini aktaran Diken'e göre motor kısa süre sonra durur. AP'ye göre bot yarım saat içinde su almaya başlar. The National'a göre arıza Midilli'ye yaklaşık on kilometre kala olur. Yolcular önce yükü hafifletmek için çantalarını denize atar.

Yirmi kişiden yüzme bilen çok azdır. Bir kaynağa göre üç, bir başkasına göre dört kişi suya girer: Yusra, Sarah ve yüzme bilen bir iki yolcu daha. Amaç botu hafifletmek, devrilmesini önlemek ve onu kıyıya doğru sürüklemektir. Yusra, TRT World'e o saatleri şöyle anlatır: bir eliyle bottaki ipe tutunur, öbür koluyla ve bacaklarıyla çırpınır. Saatlerce böyle yüzerler. Gözleri tuzdan yanar, kasları ağrır. Yusra'nın kitabına göre en sonunda motor yeniden çalışır ve bot kıyıya varır.

Suda geçen süre kaynağa göre üç ya da üç buçuk saattir. Kardeşler Midilli'ye ayak bastığında bottaki yirmi kişinin hepsi hayattadır. Haberler o geceyi, iki kardeşin on dokuz kişiyi boğulmaktan kurtardığı gece olarak anlatacaktır. Yusra sonra AFP'ye, suyun içindeyken korktuğunu, yaşayıp yaşamayacağını bilmediğini söyler.

Balkanlardan Berlin'e

Midilli'den sonra yol karadan devam eder. AP'ye göre kardeşler Makedonya'yı ve Sırbistan'ı geçer, Macaristan'da polisten saklanarak yürür. TRT World, Budapeşte'deki tren istasyonunda geçen günleri de yazar. Sonra Avusturya ve Almanya gelir. Eylül 2015'te iki kardeş Berlin'e yerleşir. Anne, baba ve küçük Shahed de bir süre sonra Suriye'den çıkar ve Almanya'ya gelir.

Berlin'de Yusra'nın yolu Wasserfreunde Spandau 04 kulübüne düşer. Antrenörü Sven Spannekrebs olur. Bir yıl önce bir botun ipine tutunarak yüzen kız, artık bir olimpiyat barajını hedefleyen sporcudur.

Bayraksız bir takım

Haziran 2016'da Uluslararası Olimpiyat Komitesi, tarihte ilk kez yalnızca mültecilerden oluşan on kişilik bir takım kurar. Hürriyet'e göre kırk üç aday arasından seçilenlerden biri Yusra'dır. Haberi Facebook'tan şöyle paylaşır: "Neler hissettiğimi tarif edemiyorum. Bu noktaya ulaşmamı sağlayan herkese teşekkür ediyorum."

6 Ağustos 2016'da Rio de Janeiro'da 100 metre kelebek elemelerinde havuza girer. Grenada, Yemen, Ruanda ve Katar'dan yüzücülerle yarıştığı seriyi 1:09.21'lik derecesiyle birinci bitirir. Bu derece genel sıralamada kırk beş yüzücü arasında kırk birinciliğe denk gelir; yarı finale ilk on altı kalır, Yusra elenir. Aynı sabah en hızlı derece İsveçli Sarah Sjöström'ündür: 56.26. Yusra 100 metre serbestte de yarışır.

Ablası adaya geri dönüyor

Yusra olimpiyatlara hazırlanırken Sarah başka bir yola girer. 2016 sonbaharında Midilli'ye döner; bir yıl önce kendisinin bir botla vardığı adada, Yunan sivil toplum kuruluşu Emergency Response Centre International (ERCI) için gönüllü cankurtaranlık yapar. Moria kampında altı ay tercümanlık eder. 2017'de Berlin'deki Bard College'dan tam burs alır.

21 Ağustos 2018'de Berlin'e dönmek üzereyken Midilli havaalanında gözaltına alınır. Aynı gün Alman-İrlandalı dalgıç gönüllü Seán Binder da tutuklanır. Suçlamalar ağırdır: casusluk, göçmen kaçakçılığı, kara para aklama, suç örgütü üyeliği. İnsan Hakları İzleme Örgütü, makamların grubun arama kurtarma çalışmalarını bir kaçakçılık şebekesi gibi gösterdiğini yazar. Sarah, Atina'daki Korydallos Cezaevi'nde yüz günü aşkın süre kalır. 5 Aralık 2018'de kefaletle serbest bırakılır ve Berlin'e döner.

Dava yıllarca sürer. 18 Kasım 2021'deki duruşma yetki sorunu yüzünden ertelenir. 13 Ocak 2023'te, Anadolu Ajansı'nın haberine göre, yirmi dört gönüllü hakkındaki casusluk, sahtecilik ve radyo frekanslarını yasa dışı dinleme suçlamaları düşer; suç örgütü kurma ve göçmen kaçakçılığı suçlamaları sürer. BM İnsan Hakları Ofisi Sözcüsü Liz Throssell, karar öncesinde şunu söyler: "Bu tür davalar, hayat kurtaran çalışmaları suç saydıkları için çok endişe vericidir." AA'ya göre Sarah dava yüzünden psikolojik sorunlar yaşamaya başlamış, Almanya'daki üniversite eğitimine ara vermek zorunda kalmıştır.

Tokyo, Los Angeles, bir film

Yusra bu arada sporu bırakmaz. 27 Nisan 2017'de BM Mülteciler Yüksek Komiserliği'nin (UNHCR) iyi niyet elçisi olur; bu görevi alan en genç kişidir. Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre Yüksek Komiser Filippo Grandi onu son derece ilham verici bir genç kadın olarak tanımlar. Yusra da mültecilerin travmatik koşullardan geçen sıradan insanlar olduğunu, fırsat verilirse olağanüstü işler başarabileceklerini söyler. Mayıs 2018'de anı kitabı "Butterfly" yayımlanır.

2021 yazında Tokyo Olimpiyatları'nın açılış töreninde Mülteci Olimpiyat Takımı'nın bayrağını Tachlowini Gabriyesos ile birlikte taşır. 100 metre kelebekte elemelerde 1:06.78 yüzer; ilk on altıya giremez. 2022'de yüzücülüğü bırakır ve sinema okumak için Los Angeles'a, Güney Kaliforniya Üniversitesi'ne gider. Kasım 2022'de kardeşlerin hikâyesini anlatan "The Swimmers" Netflix'te yayımlanır. Nisan 2023'te Time dergisi iki kardeşi dünyanın en etkili yüz kişisi arasında sayar. 20 Haziran 2023'te Yusra, mültecilere spor ve eğitim desteği veren kendi vakfını kurar.

On yıl sonra

Aralık 2024'te Suriye'de Esad yönetimi düşer. Mart 2025'te Yusra, annesiyle birlikte on yıl sonra ilk kez Suriye'ye döner. Elle dergisinin anlatımına göre sınırı geçerken ağlar. UNHCR ile Dera ve Humus'taki toplum merkezlerini, Şam'daki ekipleri gezer. Eski evlerinin yıkıntısını görür; komşuları binanın yedi ay öncesine kadar ayakta olduğunu söyler. Çocukken yüzdüğü havuza da gider. Yusra, Elle'e duygularını şöyle anlatır: burası evi, toprağıdır ama kendini biraz yabancı gibi hisseder.

Ve on yıl önce suya atlayan ablanın davası nihayet biter. 15 Ocak 2026'da Midilli'deki mahkeme, Sarah Mardini ve Seán Binder dahil yirmi dört sanığın tamamını beraat ettirir. AFP'nin aktardığına göre mahkeme başkanı Vassilis Papathanassiou, sanıkların amacının suç işlemek değil insani yardım sağlamak olduğunu söyler. Otuz yaşındaki Sarah karar okunurken salondadır. Yedi yılı aşan dava, 2018'de üç ay hapis, ertelemeler, düşen suçlamalar... Hepsi, denizde boğulmak üzere olan insanlara yardım ettikleri için.

İki kardeş 2015'te bir botun ipine tutundu; biri sonra olimpiyat havuzuna, öbürü aynı denizin kıyısına, başkalarını kurtarmaya döndü. Biri dünyanın önünde bayrak taşıdı, öbürü yıllarca sanık sandalyesinde oturdu. İkisinin de yaptığı aynı şeydi: yüzmeyi bilmeyenleri karaya çıkarmak.

Kaynaklar

• "Olimpiyatlarda yarışacak Suriyeli yüzücü, botunu yüzerek itip Midilli'ye ulaşmış", Diken (Hürriyet, Banu Şen), 6 Haziran 2016
• "From Syria to the Olympics, refugee tells how she swam for her life", AFP (The Peninsula), 2 Ağustos 2016
• "Syrian refugee swimmer wins heat, won't advance in butterfly", AP (WTOP), 6 Ağustos 2016
• "Syrian Olympic swimmer becomes UNHCR ambassador", Anadolu Ajansı, 27 Nisan 2017
• "Syrian swimmer's book reveals horror of refugee crisis", The National, 2018
• "Humanitarians released on bail in Greece", Human Rights Watch, 5 Aralık 2018
• "Syrian 'hero' swimmer among dozens facing trial in Greece", Al Jazeera, 17 Kasım 2021
• "Midilli'de yargılanan gönüllüler hakkındaki casusluk dahil bazı suçlamalar geri çekildi", Anadolu Ajansı, 13 Ocak 2023
• "Yusra Mardini: From rescuing refugees at sea, to competing in the Olympics", TRT World
• Adrienne Gaffney, "Olympic Swimmer Yusra Mardini on Returning to Syria After 10 Years Away", Elle, 18 Nisan 2025
• "Syrian activist Sarah Mardini acquitted of migrant trafficking in Greece", AFP (Al-Monitor), 15 Ocak 2026
• "Yusra Mardini" ve "Sarah Mardini", Vikipedi (İngilizce)
• Hikâyedeki kişilerin hepsi kamuya mal olmuş kişilerdir ya da haberlerde adıyla geçer; ad değiştirilmedi. İngilizce sözler tırnak kullanılmadan aktarıldı; tırnaklı sözler Türkçe yayımlanmış haberlerden birebirdir. Kaynaklar çelişiyor: suya giren yolcu sayısı (AP'ye göre üç, Vikipedi ve TRT World'e göre dört), suda geçen süre (üç / üç buçuk saat), Sarah'nın cezaevinde kaldığı süre (yüz günü aşkın / üç ay). Yusra'nın kitabını aktaran The National, botun sonunda motor yeniden çalışınca kıyıya vardığını yazar; başka haberler botun kıyıya kadar itildiğini söyler.