Balıkçı Adem Amca ile Yaren Leyleğin Her Bahar Aynı Kayıkta On Beş Yılı

Bursa'nın Karacabey ilçesinde, Uluabat Gölü'nün kıyısındaki Eskikaraağaç'ta her şubat sonu ve mart başında bir adam gözünü gökyüzünden ayırmaz. Balıkçı Adem Yılmaz'ın beklediği, Afrika'dan dönen binlerce leylekten yalnızca biridir. On beş yıldır aynı leylek her bahar köye gelir, yuvasına yerleşir ve bir sabah göle açılan kayığın burnuna konar. Adem Yılmaz ona her sabah gölden tuttuğu balıkları verir. Ağustosun sonunda leylek yeniden yola çıkar, bekleyiş baştan başlar.

Leylek köyü

Eskikaraağaç, Uluabat Gölü'nün kıyısında küçük bir yerleşimdir. Göç döneminde on binlerce leyleğin geçtiği bir rotanın üzerindedir; köyde yıl boyu yerleşik leylekler de yaşar. Köy 2011'de Avrupa Leylek Köyleri Ağı'na katılır ve bu ağda Türkiye'yi temsil eden tek köy olur.

Adem Yılmaz bu köyde balıkçıdır. Anadolu Ajansı 2017'de onu 64 yaşında, on yıldır Uluabat'ta balık tutan biri olarak anlatır. Üç çocuğu vardır. Göle her sabah kayığıyla açılır.

Kayığa konan leylek

Dostluğun başladığı yıl kaynaklarda farklı verilir: Vikipedi 2010 der; Anadolu Ajansı'nın 2017 haberi ve NTV'nin 2025 haberi 2011'i işaret eder; gazetelerin her yıl saydığı ziyaret sayısı ise ilk buluşmayı 2012'ye götürür. Hikâyenin nasıl başladığı ise her anlatımda aynıdır.

Bir bahar sabahı Adem Yılmaz gölde balık tutarken bir leylek gelip kayığına konar. Anadolu Ajansı'na yıllar sonra anlattığına göre buna çok şaşırır, çünkü daha önce böyle bir şey olmamıştır. Kuşun aç olduğunu düşünür ve ona birkaç balık verir. Ertesi sabah leylek yine gelir. Sonraki sabah da.

Adem Yılmaz leyleğe "Yaren" adını verir; Türkçede yakın dost, arkadaş demektir. Yaren her sabah kayığı bulur. Adem Yılmaz'ın 2017'de anlattığına göre gölün öbür ucunda, on kilometre ötede olsa bile onu bulur. Köyün çevresindeki elliyi aşkın leylekten kayığa gelen yalnızca odur. Kayığa başka bir leylek yaklaştığında kıskanır. Ama dostluğun bir sınırı vardır: Adem Yılmaz ona dokunmak için yaklaşınca Yaren çekinir, ısrar ederse uçup gider. Yine de adını duyunca tanır.

Leylek yılın yarısını burada, yarısını Afrika'da geçirir. Her ağustos sonunda gider, her bahar döner. Adem Yılmaz o ayrılığı anlatırken duygulanır.

Bir fotoğrafın ardından

Yıllarca bu dostluğu yalnızca köylüler bilir. 2016'da doğa ve yaban hayatı fotoğrafçısı Alper Tüydeş, kayıkta yan yana duran balıkçıyı ve leyleği fotoğraflar ve hikâyeyi sosyal medyada paylaşır. On yıl sonra o ilk paylaşımı şöyle hatırlayacaktır: "Bu hikayeyi 10 yıl önce ilk paylaşırken şöyle bir başlık seçmiştik: 'La Fontaine Masalları Gerçek Oldu.'"

Fotoğraflar yayıldıkça hikâye köyün sınırlarını aşar. Yunanistan'da gölge oyunu olarak sahnelenir, Avusturya ve Almanya'da ders kitaplarına girer. 2019'da yönetmen Burak Doğansoysal, Karacabey Belediyesi'nin katkısıyla "Yaren" adlı bir belgesel çeker; film Prag Film Ödülleri'nde en iyi belgesel ödülünü alır. Belediye, Yaren'in yuvasına bir kamera kurdurur ve yuva internetten yedi gün yirmi dört saat canlı izlenmeye başlar. Köy meydanına balıkçı ile leyleğin heykeli dikilir; Cumhuriyet'in 2023 haberine göre heykel 2022'de yapılmıştır. Köye her bahar Yaren'i görmek için ziyaretçiler gelir; aralarında Ata Demirer, Aslıhan Gürbüz ve Yıldıray Şahinler gibi tanınan isimler de vardır.

Her bahar aynı bekleyiş

Ün, bekleyişi değiştirmez. Her yıl şubat biterken Adem Yılmaz ile Alper Tüydeş gökyüzüne bakar; komşu köylere leylekler geldikçe tedirginlik artar.

2021'de Yaren her zamankinden üç gün geç gelir. Tüydeş, Habertürk'e leyleklerin ortalama on yıl yaşadığını, Yaren'in yaşını ise 10 ile 14 arasında tahmin ettiklerini söyler; o yüzden her göçte endişe duyarlar. Yaren 7 Mart'ta yuvasına, ertesi sabah kayığa konar. Adem Yılmaz o gün ailesini anlatır gibi konuşur: "Üç evladım vardı, dördüncüsü de Yaren oldu."

2023 baharı, 6 Şubat depremlerinin ardından gelir. Yaren bu kez daha önce geldiği tarihlerin yaklaşık 20 gün gerisinde kalır; köyde ve sosyal medyada merak endişeye döner. 17 Mart sabahı Tüydeş, Yaren ile eşini kayıkta gösteren fotoğrafı paylaşır. Adem Yılmaz o haftaları Cumhuriyet'e şöyle anlatır: "Ayın 6'sından 15'ine kadar meraktan adeta öldüm öldüm dirildim." Tüydeş ise Yaren'in o günlerde neye dönüştüğünü söyler: "Bunca sıkıntılı ve üzücü gündem arasında, Yaren Leylek umutla bekleyişin sembolü olmuştu."

2024'te Yaren 29 Şubat'ta, önceki yıllardan erken gelir; buluşmaya Karacabey Belediye Başkanı Ali Özkan da katılır. 2025'te ise sıra tersine döner: eşi gelir, Yaren gelmez. Adem Yılmaz bir hafta bekler. Yaren 14 Mart'ta yuvasına, 15 Mart sabahı kayığa konar. "Yolda başına bir şey geldiğini düşünerek bir haftayı üzüntülü geçirdim" der. Tüydeş, Yaren'i beklerken leyleklerin göç yolunda karşılaştığı tehlikeleri, Lübnan'daki av geleneğinde binlerce leyleğin öldürüldüğünü öğrendiklerini anlatır.

Nazlı ve yavrular

Yaren erkektir. Vikipedi'ye göre 2020'den bu yana yuvaya bir eşle döner. Eşine köyde "Nazlı" denir; Alper Tüydeş'in anlattığına göre bu adı, Yaren gibi kayığa konmayıp hep tereddüt ettiği, kıyıda beklediği için vermişlerdir.

2024 baharında çiftin dört yumurtası olur. İlk yavru 28 Nisan'da yumurtadan çıkar. Soğuk ve yağmurlu günlerde iki yavru ölür. Üçüncüsündeki tuhaflığı ilk fark edenler, yuvayı YouTube'daki canlı yayından izleyenlerdir; canlı sohbette konu büyüyünce yetkililer yuvaya bakar. Doğa Koruma ve Milli Parklar 2. Bölge Müdürlüğü ekipleri 30 Mayıs'ta yavruyu yuvadan alır ve Celal Acar Yaban Hayvanı Rehabilitasyon Merkezi'ne götürür. Bölge Müdürü Hacı Ahmet Çiçek'in anlatımına göre "Bize geldiğinde yavrumuz su kaybı, mineral kaybı ve enfeksiyon belirtileri göstermişti." On günlük tedaviden sonra yavru, ayağına göç yolunu izlemek için bir halka takılarak sepetli bir merdivenle yuvaya geri bırakılır. Nazlı bir süre sonra yuvaya konup iki yavrusuyla ilgilenir; Yaren bir çatıdan izler.

Adem Yılmaz o haziran Milliyet'e konuşurken hem sevincini hem kabullenmesini anlatır: "Üzgünüm, bu yıl 2 yavrusunu kaybetti. 3'üncüsünün de hasta olması beni gerçekten üzdü. Fakat bu doğanın getirdiği bir şey." Yaklaşan ayrılığı da tek cümleyle özetler: "Geldiği zaman sevinç, giderken de üzüntü yaşıyoruz ama ne yapacaksın."

On beşinci bahar

24 Şubat 2026 sabahı köye bir leylek gelir, yuvaya, sonra Adem Yılmaz'ın evinin çatısına konar. Uzak ve çekingen durduğu için herkes onu Nazlı sanır; Tüydeş de öyle duyurur. Hava kötüdür, göle açılamazlar. İki gün sonra leylek Adem Yılmaz'ın kapısının önünde beklemeye başlayınca şüphelenirler. 27 Şubat sabahı buz gibi havada kayıkla göle açılırlar; leylek kayığa konar. Gelen Yaren'dir. Tüydeş o günü şöyle anlatır: "Günlerdir Adem Amca ile birlikte 'Acaba görür müyüz?' diye güneye uzun uzun bakarken meğer o da bize çatıdan bakıyormuş; biz tanıyamamışız."

Nazlı on beş gün sonra, 10 Mart akşamı gelir. Adem Yılmaz DHA'ya on beş yılı birkaç cümleyle anlatır: "Balık avlarken tanışmıştık. Bu dostluk 15 yıldır devam ediyor." Ardından ekler: "Onu evladım gibi seviyorum." Ayrılığın kendisi için ne demek olduğunu da söyler: "6 ay bana zor geçti."

30 Nisan'da ilk yavru yumurtadan çıkar; 4 Mayıs'ta beşincisi. Tüydeş, Yaren'in daha önce altı yavru büyüttüğünü, ilk ayın en zor dönem olduğunu anlatır. Haziranda bir şey daha olur: beş yıldır kayığa yanaşmayan Nazlı, eşiyle birlikte kayığa konar. Etraflarında balıkçıllar, martılar, karabataklar dolaşır, kıyıdan köyün kedileri izler. Adem Yılmaz o sabahı anlatır: "Bu sabah misafir ağırlamaktan yoruldum adeta." Bir de umudu vardır: yavruların da bir gün kayığına gelmesi.

Ağustosun son günleri

Yaz boyunca Yaren her sabah kayığa gelir, Adem Yılmaz'ın tuttuğu balıkları yer. Yavrular büyür, uçmayı öğrenir. Yazın son günlerinde bir gün Adem Yılmaz, Alper Tüydeş'i arar. Tüydeş o telefonu şöyle aktarır: "Adem Amca öğle saatlerinde aradı, 'Yaren görünürde yok' dedi." Adem Yılmaz hava kararana kadar bekler. Köydeki öbür leylekler de görünmez; hepsinin birlikte gittiğini anlarlar.

Adem Yılmaz 2026'da yetmiş yaşındadır. Yaren'in kesin yaşını kimse bilmez; Tüydeş 2021'de onu 10 ile 14 yaş arasında tahmin ediyordu. İkisi de her yıl biraz daha yaşlanır ve her yıl aynı soru sorulur: Bu bahar gelecek mi? On beş yıldır bu soruya her seferinde aynı cevap verilmiştir. Bir balıkçının aç sandığı bir kuşa uzattığı birkaç balık, bir köyü, bir belediyeyi, binlerce insanı her mart gökyüzüne baktırır. Adem Yılmaz'ın 2024'te söylediği gibi: "6 ay burada, 6 ay orada. İşte böylece hayat devam edecek."

Kaynaklar

• "Stork and fisherman form unique friendship", Anadolu Ajansı, 11 Temmuz 2017
• "Tale of unusual friendship between stork, Turkish fisherman", Daily Sabah, 12 Temmuz 2017
• "Yaren leylek 10'uncu yılda da Adem amcayla buluştu", Habertürk, 8 Mart 2021
• "Yaren Leylek 12 yılda da balıkçı Adem Amca'yı unutmadı", Cumhuriyet, 17 Mart 2023
• "The stork and the fisherman: a real life fable", Global Voices, 24 Mart 2023
• "True story: Stork alights on friend's boat for 13th year", Daily Sabah, 1 Mart 2024
• "Adem Amca, Yaren'ine 13. kez kavuştu", CNN Türk, Mart 2024
• "Bir yavrularını kaybetmişlerdi! Yaren leylek ile eşi Nazlı'dan haber var", Milliyet, 11 Haziran 2024
• "Adem Amca, Yaren leyleğin yolunu gözlüyor", NTV, 2025
• "Adem amca ve 'Yaren'i 14'üncü kez buluştu", TRT Haber, 15 Mart 2025
• "Yaren Leylek nihayet Adem Amca'nın kayığında: 'Bahar şimdi geldi işte'", Karar, 15 Mart 2025
• "Yaren leyleğin eşi Nazlı geldi", Habertürk (DHA), 24 Şubat 2026
• "Nazlı değil Yaren'miş! Adem Amca ile 15'inci kez buluştular", Habertürk, 27 Şubat 2026
• "Adem Amca 15 yıllık dostu Yaren leylekle özlem gideriyor", Habertürk (DHA), 13 Mart 2026
• "Yaren leylek ile Nazlı'nın 5 yavrusu oldu", Hürriyet, 4 Mayıs 2026
• "Yaren leylek, eşi Nazlı'ya 5 yıl sonra kavuştu", NTV, 15 Haziran 2026; Bursa Hakimiyet, 15 Haziran 2026
• "Yaren ve eşi göç yolculuğuna başladı", NTV, 4 Eylül 2026
• Vikipedi, "Yaren (stork)" (başlangıç noktası olarak)
• Hikâyedeki kişilerin hepsi basına adlarıyla konuşmuş ya da adlarıyla açıklama yapmıştır; ad değiştirilmedi. İngilizce kaynaklardaki sözler tırnak kullanılmadan, kendi cümlelerimizle aktarıldı. Dostluğun başladığı yıl (2010 / 2011 / 2012), Adem Yılmaz'ın yaşı (2017'de 64, 2024'te ve 2026'da 70) ve heykelin yapıldığı yıl kaynaklarda farklıdır; heykel için 2023 tarihli habere dayanıldı, öbür farklılıklar metinde belirtildi.