Manavgat Yangınında Eşini Bırakmayan Adam

Antalya'nın Manavgat ilçesine bağlı Karaöz Mahallesi'nde, 2021 yazında, Halil ile Fatma Yıldız adında yaşlı bir çift yaşar. Halil 80 yaşındadır. Fatma'nın yaşı haberlerde 70 ile 80 arasında değişir. 33 yıl önce evlenmişler, çocukları olmamıştır. Fatma üç yıl önce felç geçirmiş, o günden beri ayağa kalkamamaktadır. Ona Halil bakar. 28 Temmuz 2021'de başlayan Manavgat yangını bu evin kapısına da gelir. O gün Halil'in eşine söylediği söz, sonraki aylarda birçok gazetede yer alacaktır.

Rüzgârla yayılan yangın

28 Temmuz 2021'de Manavgat'a bağlı Yeniköy Mahallesi yakınlarındaki ormanda, dört ayrı noktada yangın çıkar. Hava sıcaklığı 41 derece, nem yüzde 10 civarındadır ve saatte 55 kilometreyi aşan poyraz eser. Alevler kısa sürede ilçe merkezine kadar ulaşır. Evrenseki, Kalemler, Çolaklı ve Yeniköy mahalleleri yangından etkilenir, evler boşaltılır, Akseki ile Manavgat arasındaki yol trafiğe kapatılır.

Yangın sonraki günlerde Akseki, İbradı ve Gündoğmuş'taki ormanlara da sıçrar. On gün içinde, Akseki'den Gazipaşa'ya kadar uzanan geniş bir alanda 40'ı aşkın yangın noktası oluşur. Ölü sayısı kaynaklara göre değişir: Milliyet sekiz kişiden söz eder, NTV ikisi görevli olmak üzere yedi, sonraki yıl dönümü haberleri altı kişi yazar. 60 bin hektarı aşan orman yanar. İki binden fazla ev, ahır ve benzeri yapı zarar görür ya da kullanılamaz hâle gelir. Yangın ancak onuncu günde söndürülür.

Sabah 05.30

Yangın Karaöz'e bir sabah gelir. Halil, saat 05.30'da dışarıdan gelen "kaçın kaçın" seslerine uyanır. Pencereden baktığında alevlerin eve doğru yaklaştığını görür.

Fatma yürüyemez, Halil'in de onu kucağına alıp taşıyacak gücü yoktur. Bu yüzden eşini sürükleyerek odadan evin kapısına kadar getirir ama kapıdan dışarı çıkaramaz. Fatma ona "Beni bırak, sen canını kurtar" der. Halil'in cevabını daha sonra muhabirlere kendisi aktaracaktır: "Gerekirse birlikte ölürüz ama seni bırakmam." Yıllar sonra bir YouTube programında o anı şöyle anlatır: Ateş gelmesin diye eşinin üstüne kapanmıştır. Bu kadar büyük bir alevi daha önce hiç görmediğini de söyler.

O sırada evin önünden tanımadıkları bir adam geçer. Halil'in anlattığına göre adam "Amca seni kurtaracağım" deyince Halil şu karşılığı verir: "Ben canımı kurtarırım. Felçli hanımımı kurtar." Fatma evden çıkarılır, bir otomobile bindirilip oradan uzaklaştırılır. Halil de yürüyerek ayrılır. "Kapıya gelen kişi olmasaydı, ikimiz de ölecektik," diyecektir.

Kurtarılışları her haberde aynı şekilde anlatılmaz. DHA'nın haberine göre çifti yangına müdahale eden itfaiye ekipleri fark edip kurtarır. Bakan Murat Kurum ise çiftin komşuların yardımıyla dışarı çıkarıldığını söyler. Halil'in kendi anlatımında hep aynı kişi vardır: o sabah kapıya gelen yabancı.

Ayakta kalan tek oda

Yangından sonra çift evine döner. Ev de ahır da yanmıştır. Halil, evde yalnızca bir odanın kurtulduğunu görür. Sonradan anlattığına göre o odayı kendi elleriyle su çekerek söndürmüştür. Yetkililer onları daha iyi bir yere götürmek ister ama çift orada kalmakta ısrar eder. Hayatlarını bu tek göz odada sürdürmeye başlarlar.

3 Ağustos'ta Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum Karaöz'de incelemelerde bulunur ve çiftle bir süre konuşur. Halil o ziyareti "Devletim bir gün sonra geldi" diye hatırlayacaktır. Kurum, bir buçuk yıl sonra katıldığı bir programda konuşmayı şöyle anlatır: Halil'e orada durmamasını söylemiş, Halil de eşini yalnız bırakmayacağını söylemiştir. Kurum evi yıkıp yerine yenisini yapmayı önerir, Halil önce kabul etmez. Sonunda bir uzlaşmaya varırlar: Çifte bir konteyner verilecek, evleri on beş günde yapılacaktır. Halil'in cevabı kısadır: "Tamam, öyle olursa olur."

Kurum, hasar tespit çalışmaları biter bitmez önce bu çiftin evinin yapılması talimatını verir. TOKİ, bölgenin mimarisine uygun ve yangına dayanıklı bir ev projesi hazırlar. Proje Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a sunulur. Erdoğan evin en kısa sürede bitirilmesini ve bölge için örnek konut olmasını ister.

Taş duvarlı ev

Anadolu Ajansı'na göre inşaat 10 Ağustos'ta başlar. Bu sırada Halil, AA muhabirine eşini neden bırakmadığını anlatır: "Birbirimizi çok seviyoruz. Eskiden nasılsa şimdi de sevgimiz aynı. Bırakmayız birbirimizi. O gün de bırakmadım." Fatma da kendi payına şunu söyler: "Eşimden Allah razı olsun üç yıldır bana bakıyor. Yangında da yanımdan ayrılmadı."

Ev tek katlıdır ve 140 metrekaredir. Duvarları Manavgat yöresinin doğal taşlarından örülür. Çatı, pencere ve kapılar yangına dayanıklı malzemeden yapılır. Evin önüne bir veranda eklenir. Fatma tekerlekli sandalyesiyle eve girebilsin diye girişe rampa konur, içeride hareket edebilmesi için zemin eşiksiz ve düz yapılır. Banyoya ve tuvalete tutamaçlar takılır. Çevresine çim ekilir, zeytin, nar, limon ve portakal fidanları dikilir. Çift kendi ekimini yapabilsin diye bir de küçük bahçe ayrılır.

İnşaatta çalışanlar geceleri araçlarının içinde uyur. Halil'in en çok hatırladığı şey de bu olacaktır.

Kapıyı ilk kez açtıkları gün

Ev 27 Ağustos'ta biter. Ne kadar sürede yapıldığı da kaynağa göre değişir. DHA 15 gün yazar, AA 17 gün. Halil bir yerde 19, bir başka haberde 21 gün der. Eşyalar henüz gelmemiştir. Çift, temizliği bitmiş evi ilk kez bir DHA ekibiyle birlikte gezer. İkisi de ağlar. Evin en çok verandasını beğenirler.

Halil emeği geçen herkese teşekkür eder: "Geceleri burada çalışan çocuklar, araçların içinde yattı. Onları öyle görünce yangını da yanan evimi de unuttum." Fatma, kalan ömürlerini bu evde güzel ve rahat geçireceklerini söyler.

Eşyalar gelir, çift yeni evine yerleşir. 7 Eylül'de kapıyı bir AA ekibine açarlar. Halil'in o günkü cümlesi şudur: "Hayata yeniden başladık, yeni doğmuş gibiyim." Kaynaklarda bir anahtar töreninden söz edilmez. Çiftin evi, sonradan bölgede yapılacak evler için bir örnek olarak tasarlanmıştır.

Herkesin evi aynı hızla bitmez

Yangının birinci yıl dönümünde, Temmuz 2022'de, bölgede başka sesler de duyulur. soL Haber'e konuşan yangınzedelere göre evlerin önemli bir kısmı henüz bitmemiştir. Yeni evlerine yerleşenlerin çoğu, TOKİ'ye 200 bin liradan 600-700 bin liraya kadar borçlanmıştır. Karaöz'den Nuran, yeni toplu konutların köy hayatına uymadığını söyler. Yangında hayvanlarını kaybedenler yeniden keçi ya da koyun alsa bile onları koyacak bir ahır yoktur.

Aralık 2022'de, Karaöz'ün de aralarında bulunduğu on dört mahallenin hak sahipleri için 297 konutluk bir kura çekilir. Törendeki konuşmaya göre yangından 45 mahalle etkilenmiş, bölgeye 330 milyon liraya yakın yardım yapılmıştır.

"Bizim çocuğumuz da yok"

Halil'in en büyük isteği, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı yeni evinde ağırlayıp ona çay ikram etmektir. Bakan Kurum'a ise ayrı bir bağlılık duyar. Şubat 2022'de Kurum'un karantinada olduğunu öğrenince İHA'ya şöyle der: "Benim canımı alsın ona versin, Allah kurtarsın." Ocak 2023'te Kurum, sosyal medyada çiftin hikâyesini paylaşır ve altına şu notu düşer: "O, yangında eşini bırakmadı, biz de bundan sonra onları bırakmayız." Aynı günlerde bir programa konuk olan Halil, Kurum'dan "manevi oğlum" diye söz eder ve ekler: "Bizim çocuğumuz da yok."

28 Temmuz 2023'te, yangının ikinci yıl dönümünde, artık TBMM Çevre Komisyonu Başkanı olan Murat Kurum ailesiyle birlikte Karaöz'e gelir ve çifti ziyaret eder. Fatma ona "Sen benim can borcumsun" der.

1 Şubat 2024'te Aile ve Sosyal Hizmetler Antalya İl Müdürü Galip Sökmen ile Manavgat Sosyal Hizmet Merkezi Müdürü İsmail Kılıç, Halil'i yeni evinde ziyaret eder. Bakanlığın duyurusunda yalnızca Halil'in adı geçer. Çift hakkında kaynaklarda bulabildiğimiz son bilgi budur. Bugün ikisinin hâlâ o taş evde yaşayıp yaşamadığını bilmiyoruz.

Beş yıl sonra

Yangının üçüncü yılında, 2024'te, yanan alanlara 5,1 milyon fidan dikilmiş, 900'den fazla ev yapılmış, yaklaşık 100 yapının inşaatı da sürmektedir. 28 Temmuz 2026'da, beşinci yıl dönümünde, Murat Kurum'un açıklamasına göre TOKİ bölgede 1.284 konut ve köy evi inşa etmiştir. 2024'te havadan çekilen görüntülerde, bir zamanlar kapkara olan yamaçlar yeniden yeşermeye başlamıştır.

Geriye kalan

Manavgat yangınının hikâyesi rakamlarla anlatılır: hektarlar, ev sayıları, uçaklar, ölü sayısı. Rakamların içinde Karaöz'de bir kapı eşiği de vardır. Seksen yaşında bir adam, yürüyemeyen eşini o eşikten dışarı çıkaramamıştır. Kaçabilecekken kaçmamış, eşinin yanında kalmıştır. Sonunda onları, adını bilmedikleri biri kurtarmıştır.

Sonraki aylarda çifte yeni bir ev yapılır ve hikâyeleri birçok gazetede yer alır. Aynı ormanın yandığı mahallelerde başkaları yeni evlerini daha uzun süre beklemiş, kimisi bu evler için yıllarca borç ödemiştir. Hikâyede ikisi de vardır.

Kaynaklar

• Alparslan Çınar, "Manavgat'ta yanan evlerinin bir odasında yaşayan yaşlı çift yeni evlerine kavuştu", Milliyet / DHA, 27 Ağustos 2021
• "Manavgat yangınında birlikte ölmeyi göze aldığı felçli eşini kurtardı", Anadolu Ajansı / Ensonhaber, 9 Ağustos 2021; "Birlikte ölmeyi göze aldık", Akşam, 9 Ağustos 2021
• "Antalya'daki yangından sonra yaşlı çift yeni evlerine kavuştu", Ensonhaber, 28 Ağustos 2021
• "Yangında evini kaybeden yaşlı çift, yeni evinin kapısını AA ekibine açtı", Anadolu Ajansı (sondakika.com), 7 Eylül 2021
• "Yanan evi 21 günde yeniden inşa edilen 80 yaşındaki yangınzededen Bakan Kurum'a mesaj", İHA (sondakika.com), 12 Şubat 2022
• Özkan Öztaş, "Yangının yıldönümünde... 'Manavgat'ta yandık, TOKİ'yle borçlandık'", soL Haber, 28 Temmuz 2022
• "Manavgatlı yangınzedelere verilen sözler tutuldu", Ensonhaber / AA, 3 Aralık 2022
• "Manavgatlı yangınzede, Murat Kurum ile anısını anlattı", Ensonhaber, 10 Ocak 2023
• "Manavgat yangınında felçli eşiyle evinden ayrılmayan yangınzedeyi TBMM Çevre Komisyonu Başkanı Murat Kurum ziyaret etti", sondakika.com, 28 Temmuz 2023
• "İl Müdürümüz Galip Sökmen Manavgat yangın afetzedesini ziyaret etti", Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Antalya İl Müdürlüğü, 1 Şubat 2024
• "Türkiye, orman yangınlarına teslim: 21 ilde 63 yangın çıktı", Medyascope, 29 Temmuz 2021
• "3 yıl geçti: Büyük Manavgat yangını sonrası bölge yeşerdi", NTV, Temmuz 2024
• "Türkiye tarihinin en büyük yangını olarak kayıtlara geçti: Kara toprak yeniden yeşerdi", Haber7, Temmuz 2024
• "Manavgat orman yangınındaki felaketin 5. yılı: Yeniden inşa edilen yaşamlar", Yeni Birlik, 28 Temmuz 2026
• Hikâyedeki kişilerin adları değiştirilmiştir.