Selde İşini Kaybetti, Konteynerde Kendi Dükkânını Açtı

11 Ağustos 2021, Çarşamba. Kastamonu'nun Karadeniz kıyısındaki ilçesi Bozkurt'ta Seda, her sabah olduğu gibi çalıştığı ayakkabı dükkânını açmıştır. Bir buçuk yaşındaki oğlu, yengesinin yanındadır. Ezine Çayı birkaç gündür yağan yağmurla kabarmıştır ama kimse öğleden sonra olacakları tahmin edemez. O gün akşama kadar Seda dükkânını, işini ve birkaç saatliğine oğlunu kaybedecektir. Bu yazı, onun beş yıllık yolunu anlatıyor.

Yağmurun ikinci günü

Meteoroloji, bir gün önce, 10 Ağustos'ta, Kastamonu'nun kuzey ilçeleri için çok kuvvetli yağış uyarısı vermiştir. Uyarı, metrekareye 51 ila 75 kilogram yağmur düşebileceğini söyler. Gerçekleşen bunun çok üstündedir. Bozkurt'a bağlı Mamatlar köyünde 48 saatte metrekareye 420,6 kilogram yağış ölçülür. Bu, bölgenin bir yılda aldığı yağmurun üçte ikisine yakındır; bir ağustos ayının ortalaması ise 31,5 kilogramdır.

İlçenin ortasından geçen Ezine Çayı'nın yatağı yıllar önce daraltılmış, iki yanına beton duvarlar çekilmiştir. Kıyısında, 2018'de yapılmış sekiz katlı Ölçer Apartmanı gibi yeni binalar yükselir.

Öğle saatleri

Öğlen saat on iki sularında çayın üzerinde odun parçaları görünmeye başlar. İlçede işyeri olan İlhan Güneş, daha sonra bianet'e anlatırken saat 12.30 gibi insanların kaçışmaya başladığını, beş dakika sonra suların her yeri bastığını söyleyecektir.

Belediye Başkanı Muammer Yanık o saatlerde ana köprünün üzerindedir; vatandaşları uyarmaya çalışmaktadır. Sonradan Anadolu Ajansı'na, köprüyü en son terk edenlerden biri olduğunu anlatacaktır: "Çok korkunç bir su kütlesiydi."

Çayın debisi saniyede 1.189 metreküpe çıkar; bu, taşkın planlarında öngörülen en yüksek değerin dört katıdır. İçişleri Bakanı Süleyman Soylu'ya göre bir tomruk deposundan sürüklenen kütükler köprüye takılır ve suyun önünde bir baraj gibi birikir. Su, kimi ölçümlere göre beş buçuk metreye, ilçe halkının anlatımına göre altı yedi metreye kadar yükselir.

Oğluna ulaşamayan anne

Seda su yükselirken dükkândan çıkar ve doğruca oğlunu almaya koşar. Çocuk, yengesiyle birlikte bir binanın birinci katındadır. Ama sokaklar çoktan suyun altındadır; binaya ulaşamaz.

Arabasına binip selden kurtulmak için Kastamonu kara yoluna çıkar. Oradan yengesini telefonla arar ve tek bir şey söyler: beşinci kata çıkın. Yengesi, oğlunu alıp yukarı çıkar.

Seda, beş yıl sonra İhlas Haber Ajansı'na o günü anlatırken saatleri tek tek hatırlar: "Çocuğum birinci katta mahsur kaldığı için ulaşamadım." Oğluna ancak gece saat 23.30 sularında ulaşabilir. Aradan on saatten fazla geçmiştir. Çocuğun bu geceden çok etkilendiğini söyler.

Gece: "İlçenin yok oluşunu izliyoruz"

Akşam saatlerinde Başkan Yanık canlı yayında konuşur. Haber 7'nin aktardığına göre şöyle der: "Herkes çaresiz, insanlar çaresiz. Olağanüstü bir durum var. İlçenin yok oluşunu izliyoruz." Bozkurt'un saatlerdir bir barajın patlamış gibi suyun altında olduğunu söyler.

Ölçer Apartmanı o gün çöken binalar arasındadır. Mart 2022'de hazırlanan İstanbul Teknik Üniversitesi bilirkişi raporu, binanın taşkın riski altında olduğunun selden önce bilindiğini yazacaktır. Müteahhit hakkında gözaltı kararı verilir, mal varlığına tedbir konur.

Seda'nın evi selden zarar görmemiştir. O gece kapısını, evleri yıkılan ya da kullanılamaz hâle gelen insanlara açar. "Biz o gün sabaha kadar uyumadık," diye anlatacaktır.

Sabah: dükkân yok, yol yok

Sular çekildiğinde ilçenin merkezi tanınmaz hâldedir. Seda'nın anlatımıyla ilçede ne mağaza ne dükkân kalmıştır, "hatta yollarımız bile yoktu." Belediye Başkanı Yanık, yıllar sonra esnafın yüzde 90'ının dükkânının tahrip olduğunu söyleyecektir.

Seda'nın çalıştığı işyerinin sahibi, selden sonra mağazasını kapatır. Seda bir gecede işsiz kalır. Açacak bir yer de yoktur.

13 Ağustos Cuma günü Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, beraberindeki bakanlarla Bozkurt'a gelir. Cuma namazını ilçenin Yeni Camisi'nde kılar; Kastamonu, Bartın ve Sinop'un afet bölgesi ilan edildiğini açıklar. "Diğer afetlerde olduğu gibi burada da bir yıl içerisinde vatandaşların konutlarını bitireceğiz," der.

AFAD'ın 21 Ağustos'taki açıklamasına göre Batı Karadeniz'deki sellerde 82 kişi hayatını kaybeder: 71'i Kastamonu'da, 10'u Sinop'ta, biri Bartın'da. Sonraki yıllarda yerel kaynaklar, yalnızca Bozkurt'ta 65 kişinin öldüğünü, 7 kişinin hâlâ kayıp olduğunu yazar.

Bir konteyner

Ağustosun son günlerinde ilçenin Yeni Cami çevresine konteyner dükkânlar dizilmeye başlar. İşçi Haber, 31 Ağustos'ta yaklaşık 40 konteynerin kurulduğunu yazar. Konteynerleri kimi haberler AFAD'ın, kimileri TOKİ'nin kurduğunu söyler. Esnaftan Ahmet Kalyoncu, gazeteye, konteynerin Bozkurt için büyük bir nimet olduğunu söyler. Eylül ortasında ilçenin elektrikçilerinden Mustafa Cinni ise tabloyu şöyle özetler: "500 tane dükkân varsa 495 tanesi kullanılmayacak halde."

Seda bu konteynerlerden birinde kendi ayakkabı dükkânını açar. "Devletimiz geçici olarak da olsa satış yapabilmemiz için konteyner kurdu. Ben de konteynerde kendi işimde çalışmaya başladım," diye anlatır. Yaklaşık beş ay konteynerde ayakkabı satar.

Bu kısa cümlenin arkasında büyük bir değişiklik vardır. Selden önce başkasının dükkânında çalışan Seda, artık kendi işinin sahibidir.

Yeni çarşı

Bozkurt'un yeniden kuruluşu yıllar sürer. Ezine Çayı'nın yatağı genişletilir; Vali Avni Çakır, selin birinci yılında yatağın 32 metreden 72 metreye çıkarıldığını söyler. Aynı açıklamada ilk temeli atılan 15 dükkânın bittiğini, vatandaşlara yavaş yavaş teslim edildiğini anlatır. Sanayi sitesinde 52 dükkân yapılır; Aralık 2022'de ilçe meydanındaki 10 dükkân kurayla esnafa verilir. Bakan Murat Kurum, Kasım 2022'de ilçede 649 konutun bitmek üzere olduğunu, ilk anahtarların aralıkta teslim edileceğini açıklar.

Seda, yeni yapılan dükkânlara ilk geçenler arasındadır: "Selin ardından ilçede inşa edilen ilk mağazalardan birisi benimdi." Ayakkabılarını yeni dükkâna taşır ve o günden beri orada çalışır.

Herkes onun gibi kalmaz. Seda'nın anlattığına göre selden sonra pek çok kişi "buradan hiçbir şey olmaz, ilçeyi taşıyalım" der. Dükkânını kapatıp bir daha açmayanlar, başka ilçelere taşınanlar olur.

Beş yıl sonra

Ağustos 2026'da, selin beşinci yılında, Başkan Yanık çalışmaların yüzde 98'inin tamamlandığını söyler. İlçede yeni bir devlet hastanesi bitmek üzeredir. Ama bir ilçe sakini, Salih Şenol, TRT Haber'e şöyle der: "Beş yıl geçti hiç unutamıyorum, aklıma geldiği zaman uykularım bile kaçıyor."

Seda'nın değerlendirmesi de iki yanlıdır. İlçenin büyüdüğünü, ferahladığını, taşınanların tek tek geri döndüğünü anlatır. Ama bir şeyi ayırır: "Maddi olarak yaralarımız sarıldı ama can kayıpları yaşayanların yarası hiçbir zaman sarılmayacaktır."

Kendi hayatındaki değişikliği tek cümleyle anlatır: "Bir mağaza sahibi oldum, çalışan statüsünden çıktım."

Seda'nın hikâyesi bir kurtuluş hikâyesinden çok, bir kayıptan sonra ne yapılabileceğinin hikâyesidir. Aynı gün aynı ilçede 65 kişi hayatını kaybetti. Seda o gün oğluna on saat ulaşamadı, ertesi sabah işsiz kaldı. Sonra bir konteynerin içinde, kimsenin onun yerine kuramayacağı bir işi kurdu.

Kaynaklar

• Hikâyedeki kişinin adı değiştirilmiştir.
• İhlas Haber Ajansı, "Bozkurt'taki selde işsiz kalmıştı: Konteynerde başladığı serüvende kendi dükkanının patronu oldu", gzt.com, 18 Ağustos 2026
• "Sel felaketinin yaşandığı bazı bölgelerde 48 saatteki yağış miktarı, 1 yıllık toplam yağışın 3'te 2'sini buldu", Timeturk, 14 Ağustos 2021
• "'Binanın inişini gördüm, insanların hepsi suda gitti'", bianet, 14 Ağustos 2021
• "Sel felaketinin yaşandığı Bozkurt'un belediye başkanı Yanık'tan acı sözler!", Haber 7, 11 Ağustos 2021
• "Cumhurbaşkanı Erdoğan Bozkurt'ta konuştu", TGRT Haber / Anadolu Ajansı, 13 Ağustos 2021
• "Batı Karadeniz'deki sel felaketinde can kaybı 72'ye yükseldi", Medyascope, 16 Ağustos 2021
• "Sel felaketinde can kaybı 82'ye yükseldi", BirGün, 21 Ağustos 2021
• "Bozkurt Belediye Başkanı Yanık'ın selden son anda kurtulduğu görüntüler ortaya çıktı", Anadolu Ajansı, 29 Ağustos 2021
• "Konteyner dükkan alanı oldu", İşçi Haber, 31 Ağustos 2021
• "Konteyner dükkânlar faaliyette", Yeni Akit, 15 Eylül 2021
• İsmail Saymaz, "Ölçer Apartmanı'nın riskli olduğu selden önce biliniyordu", Halk TV, 17 Mart 2022
• "Selden bir yıl sonra Bozkurt (4): DSİ Bozkurt'u koruyabilir mi?", Diken, 30 Ekim 2022
• "Bozkurt'ta sel felaketinin izleri siliniyor", Türkgün / Anadolu Ajansı, 10 Ağustos 2022
• "Selin vurduğu Bozkurt'ta anahtarlar teslim ediliyor", Posta, 27 Kasım 2022
• "Bozkurt'ta 10 esnaf yeni dükkanlarına kavuştu", Dünya, 17 Aralık 2022
• "Sel felaketinin ardından Bozkurt'un çehresi tamamen değişti", TRT Haber, 10 Ağustos 2026