Türkiye'nin İlk Yüz Nakli Yapılan Uğur Acar Sadece Yüzünün Değiştiğini Söyledi

Ocak 2012'de Uşak'ta beyin ölümü gerçekleşen bir adamın ailesi organlarını bağışlamaya karar verir. Bağışın içinde bu ülkede daha önce hiç nakledilmemiş bir şey de vardır: yüz. Antalya'daki Akdeniz Üniversitesi Hastanesi'nde bu yüzü bekleyen genç adam, bebekliğinden beri yanık bir yüzle yaşamaktadır. Adı Uğur Acar.

Gebece'de bir battaniye

Uğur Acar, Antalya'nın Manavgat ilçesine bağlı Gebece köyünde doğar. Daha bir aylık bir bebekken evlerinde yangın çıkar. Yıllar sonra verilen haberlerde bu anın ayrıntısı biraz farklı anlatılır: İhlas Haber Ajansı'na göre 35 günlükken uyurken üzerine yanan bir battaniye düşer; Hürriyet Daily News'e göre 40 günlüktür ve devrilen bir soba yüzünü yakar. Sonuç aynıdır. Bebeğin yüzünün yüzde 90'ı yanar.

Ardından yıllar süren ameliyatlar gelir. Milliyet'in 2025'teki haberine göre yüz naklinden önce 15 ayrı estetik ameliyat geçirir, hiçbiri sonuç vermez. İhlas Haber Ajansı'na göre bu ameliyatlara rağmen yüzünün işlevlerini tam olarak kullanamaz.

Aynalardan kaçan yıllar

Gebece'de büyüyen çocuk okula devam edemez, eğitimi yarıda kalır. Sokağa çıkmak da kolay değildir. 2019'da Anadolu Ajansı'na o yılları şöyle anlatır: "Çocuklar benden korkuyordu, hiç arkadaşım yoktu."

Çarşıya inmek bile bir mesele olur. 2018'de İhlas Haber Ajansı'na verdiği röportajda şöyle der: "Daha önce çok rahat toplum içine çıkamıyordum. Çarşıya alışverişe gidemiyordum."

On dokuz yaşına geldiğinde mermer işinde çalışmaktadır. Hürriyet Daily News'e anlattığına göre nakli istemesinin sebebi basittir: iş bulamıyordur ve çocukları korkutmaktadır. Umudu, Akdeniz Üniversitesi'nde plastik cerrah Prof. Dr. Ömer Özkan'ın ekibindedir. Dünyadaki ilk yüz nakli Kasım 2005'te Fransa'da yapılmıştır; Türkiye'de ise hiç yapılmamıştır.

Uşak'tan gelen haber

Bağışçı, Uşak'ta beyin ölümü gerçekleşen otuzlu yaşlarda bir adamdır. 20 Ocak 2012'de hayatını kaybeder. Yaşı ve ölüm nedeni haberlerde farklı farklı yazılır; ama hepsinde ortak olan bir şey vardır: ailesi organlarının bağışlanmasına izin verir.

O tek bağıştan iki kişinin hayatı değişecektir. Uğur yüzünü alacak, on bir yaşındayken güvercinleri ürkütmeye çalışırken elektrik hattına kapılıp iki kolunu ve bir bacağını kaybeden 34 yaşında bir adam da bağışçının kollarını ve bacağını.

Ameliyathanede bir gece

21 Ocak 2012'de Akdeniz Üniversitesi Hastanesi'nde iki ameliyat aynı anda başlar. Uğur'un ameliyatına Prof. Dr. Ömer Özkan başkanlık eder. Hürriyet Daily News'in o günkü haberine göre 25 kişilik ekip yüz naklini dokuz saatte tamamlar; kol ve bacak nakli on iki saat sürer. Sonraki yıllarda verilen rakamlar farklıdır: 2023'te CNN Türk ameliyatın 11 saat 45 dakika sürdüğünü ve ekibin 35 kişi olduğunu yazar.

Ameliyat biter ama bekleyiş bitmez. Özkan, iki hasta için de kritik bir 10-15 günün başladığını söyler. En büyük tehlike vücudun yeni dokuyu reddetmesidir.

"Hoş geldiniz"

Uğur birkaç gün yoğun bakımda kalır. Damardan beslenir, konuşamaz. 24 Ocak'ta gözlerini açar ve normal servise alınır. Ömer Özkan basına, onunla artık her yolla iletişim kurabildiklerini söyler.

Sonra beklenenden erken bir şey olur. Ekipteki Yrd. Doç. Dr. Özlenen Özkan o anı NTV'ye şöyle anlatır: "Hoş geldin yeni hayatına Uğur demek isterken Uğur bizden önce davrandı ve bize 'Hoş geldiniz' dedi. Sesi biraz boğuktu, bizim için çok yeterliydi." Uğur acıktığını, susadığını söyler.

Psikiyatri bölümünden Prof. Dr. Ömer Geçici de değişimi fark eder: "Dün konuşamıyordu, bugün kendini ifade edebiliyor. Şaka bile yaptı." Uğur televizyon izlemek istediğini kol ve el işaretleriyle anlatır. Ekip, kendi yüzünü önce ekranda görmemesine karar verir; yeni yüzüyle ilk karşılaşmasının nasıl olacağını psikiyatristlerle birlikte planlar.

Haber kısa sürede bütün ülkeye yayılır. Genelkurmay Başkanı Orgeneral Necdet Özel, Ömer Özkan'ı arayıp tebrik eder. Antalya'da 63 yaşında bir kadın, haberi duyunca organ bağışçısı olmak için kaydını yaptırır.

Aynadaki yüz

Ameliyattan 23 gün sonra Uğur ilk kez aynaya bakar. Yıllar sonra Anadolu Ajansı'na o anı şöyle anlatır: "Bundan daha iyisi olmazdı" der kendi kendine. "O mutluluğun tarifi yok, çok farklı bir duyguydu."

O gün Hürriyet Daily News'e yaptığı açıklamada önce annesini görmek istediğini söyler; annesi de yakında ameliyat olacaktır. Sonra bağışçının ailesini ziyaret edecek, ardından köyüne gidecektir. Nasıl görünürse görünsün, yaşadığını söyler.

24 Mart 2012'de, ameliyattan iki ay sonra taburcu olur ve köyüne döner. İki gün sonra hastanede eski CHP Genel Başkanı Deniz Baykal'la karşılaşır. Baykal ona "Senin başarın herkesi çok yüreklendirdi" der, gazetecilere de gencin duruşunu anlatır: "Biraz karizma bir duruşu var." Uğur'un cevabı sadedir: "Öbür hayatımda nasılsam yeni hayatımda da öyleyim. Sadece yüzüm değişti." Baykal hastaneden ayrılmadan önce bütün organlarını bağışlar.

Bir yüzün ailesi

Temmuz 2012'de Uğur, Akdeniz Üniversitesi'nin nakil koordinatörüyle birlikte Uşak'a gider. Kent Konseyi ve Uşak Üniversitesi'nin düzenlediği bir konferansa çağrılmıştır. Konferanstan önce bir eve uğrar: yüzünü bağışlayan adamın evine.

Bağışçının kız kardeşi onu karşılarken sarılır. Dünya gazetesinin aktardığına göre kadın, Uğur'un kardeşi gibi koktuğunu, onu öptüğünde aynı sıcaklığı hissettiğini, artık ailelerinden biri olduğunu söyler. Bağışçının 14 yaşındaki en küçük kızı da oradadır; Uğur'un yüzüne baktıkça gözleri dolar. Uğur karşılanışından çok etkilenir, hissettiklerini kelimelere dökmekte zorlandığını söyler.

Evrak taşıyan memur

Hastane onu bırakmaz. İlk basın toplantısında Rektör Prof. Dr. İsrafil Kurtcephe Uğur'a iş teklif eder; Uğur düşünmek için zaman ister. 23 Mayıs 2012'de Akdeniz Üniversitesi'nde sözleşmeli destek hizmetleri görevlisi olarak işe başlar. İşi, rektörlükle hastane arasında evrak taşımaktır. Kurtcephe NTV'ye amacın onu çalıştırmak değil, tedavisini tamamlamak olduğunu söyler: "Uğur, Akdeniz Üniversitesi'nin manevi evladıdır."

Sonraki yıllarda hastanenin otoparkında da çalışır, arkadaşlar edinir. 2018'de Demirören Haber Ajansı'na şöyle der: "İş sahibi oldum, sevenim çoğaldı." Yeni yüzün kendine has tuhaflıkları da vardır. Saçları kendi yaşında, sakalları bağışçının yaşındadır: "Saçım 25, sakalım 39 yaşında. Her aynaya baktığımda hüzün ve sevinci aynı anda yaşıyorum."

2019'da Anadolu Ajansı'na her sabahını anlatır: "Her gün sabah yüzümü yıkarken aynaya bakıp ağlıyorum. Yeni yüzüm yeni hayatım oldu, hayallerim gerçekleşti."

Yarım kalan okul

Yanıklar yüzünden yarım kalan eğitimine açık lisede yeniden başlar. Tedavisi sürerken yıllarca ders çalışır; Şubat 2022'de, 29 yaşında lise diplomasını alır. Hürriyet'e hedefini şöyle anlatır: "Öncelikli hedefim lise diplomasını almaktı, aldım sonraki hedefim ise üniversiteyi kazanmak."

Ardından KPSS'ye girer, geçerli puan alır ve Akdeniz Üniversitesi'nde kadrolu memur olur. Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı'nda birimler arasında evrak takibi yapar. Molalarda kütüphaneye gidip üniversite sınavına çalışır. Sağlık alanında, iki yıllık da olsa bir bölüm okumak ister. 2024'te Demirören Haber Ajansı'na şöyle der: "Daha önce yapamadıklarımı yeni hayatımda yapmayı amaçlıyorum."

O gün ameliyathanede onunla ilk konuşan doktorlardan Özlenen Özkan artık üniversitenin rektörüdür. Uğur için şöyle der: "Uğur, bizim evimizin bir bireyi gibi. Hala sorumluluğu bize ait."

Her yıl bir pasta

Her ocak ayında Uğur ve onu ameliyat eden ekip hastanede bir araya gelip pasta keser. 2022'deki onuncu yılda Anadolu Ajansı'na şöyle der: "O gün doğmuş gibi hissediyorum. Gerçekten anlatmak zor, yaşamak gerekiyor." 2023'te, 29 yaşındayken kendini 11 yaşında gibi hissettiğini söyler. Küçük bir şeyi de büyük bir şey gibi anlatır: "Hayatım boyunca tıraş olamazken artık tıraş olabiliyorum."

Ocak 2026'da on dördüncü yılda yine pasta keser. Habertürk'ün haberine göre eski hayatını çikolatalı pastaya, siyaha benzetir; yeni hayatını kremalı pastaya, beyaza. Eskiden sosyal hayata katılamadığını, şimdi her ortama girebildiğini anlatır. Evlenmeyi de umut etmektedir. Ve her yıl aynı çağrıyı yapar. 2018'de bunu şöyle söylemiştir: "Bağışla benim hayatım değişti. Bugün biz, belki de yarın siz."

Bir aylıkken yanan bir yüz, Uşak'ta bir ailenin verdiği kararla yeniden yapıldı. Uğur Acar'ın hikâyesi, bir ailenin en kötü gününde söylediği "evet"in, hiç tanımadıkları bir gence yalnız yeni bir yüz değil, okul, iş ve arkadaş da verebileceğini gösteriyor.

Kaynaklar

• "Turkish surgeons in country's first face transplant", Hürriyet Daily News, 22 Ocak 2012
• "First face transplant patient opens his eyes", Hürriyet Daily News, Ocak 2012
• "Face transplant patient utters his first words", Hürriyet Daily News, Ocak 2012
• "Doktorlara 'Hoş geldiniz' dedi", NTV, 25 Ocak 2012
• "Transplant patient meets his new face", Hürriyet Daily News, Şubat 2012
• "Face transplant patient discharged from hospital", Hürriyet Daily News, 25 Mart 2012
• "Çok cool takılıyor", CNN Türk, 26 Mart 2012
• "Uğur'a kız ister düğün de yaparız", NTV, 23 Mayıs 2012
• "Kardeşim gibi kokuyor", Dünya, 14 Temmuz 2012
• "Yüz nakilli Uğur Acar'ın hedefi üniversite eğitimi", İhlas Haber Ajansı, 19 Ocak 2018
• "İlk yüz nakilli Uğur Acar'ın saçları siyah, sakalları beyaz çıkıyor", Demirören Haber Ajansı, 24 Mayıs 2018
• "Yeni yüzümle 7 yıl rüya gibi geçti", Anadolu Ajansı (memurlar.net), 20 Ocak 2019
• "Yüz nakli olan Uğur Acar, geçen 10 yılda aynalarla barıştı", Anadolu Ajansı, 20 Ocak 2022
• "Türkiye'nin ilk yüz naklinin 10. yılı kutlandı", Anadolu Ajansı, 21 Ocak 2022
• "Yüz nakilli Uğur Acar, lise diploması aldı", Hürriyet, 22 Şubat 2022
• "Türkiye'nin ilk yüz nakli! Uğur Acar 11'inci yılını kutladı", CNN Türk, 20 Ocak 2023
• "Türkiye'nin ilk yüz nakillisi Acar, üniversiteye hazırlanıyor", Demirören Haber Ajansı (Halk TV), 11 Şubat 2024
• "Türkiye'de bir ilk oldu! Önce yüzü, sonra hayatı değişti", Milliyet, 17 Ocak 2025
• "Türkiye'nin ilk yüz naklinin 14. yılı kutlandı", Habertürk, Ocak 2026
• Hikâyede yalnızca kendi adıyla basına yansımış kişilerin ve kamuya açık görev yapan kişilerin adları kullanılmıştır; bağışçı ve ailesinin adları yazılmamıştır.