Pek çok insan yaşamın buhranlarından ve sıkıntılarından dolayı kişisel ilişki biçimleri travmatik bir şekilde zarar görmektedir. İlişki biçimleri zarar gördükçe de birey kendi kabuğunu çekilir ve tüm belleğiyle olup biten her şeyi kaydeder. Duygusal unutkanlık, bireyin yoğun duygusal yük içeren anıları bilinçli veya bilinçsiz olarak unutması veya bastırması durumudur. Psikolojide bu olgu, genellikle travmatik deneyimlerle başa çıkma mekanizması olarak karşımıza çıkar. Zihnimiz, acı veren hatıraları adeta bir süzgeçten geçirerek, günlük yaşamı sürdürebilmemiz için koruyucu bir kalkan görevi görür.
Neden Duygusal Unutkanlık Yaşarız?
Tanık olunan veya öğrenilen bir şeyi belleğimize kaydetmek kadar onu unutmak da büyük bir nimettir ve insanoğlu olumsuz deneyimlerinden sıyrılmak için onu unutmak ister pek çok insan vardır. Duygusal ilişkilerinde başarısız olan bu insanlar bu başarısızlığın sonucu olarak başka alanlarındaki yaşam deneyimlerine de farkında olmadan zarar verirler. İşte bundan dolayıdır ki duygusal unutkanlık bireyin olumsuz deneyimlerinden kurtulması açısından son derece önemlidir. Duygusal unutkanlığın kökenleri, beynimizin karmaşık işleyişine dayanır. Amigdala ve hipokampus gibi beyin bölgeleri, duygusal hafızanın işlenmesinde kritik rol oynar. Yoğun stres veya travma anlarında salgılanan kortizol hormonu, hipokampusteki nöronlar üzerinde olumsuz etki yaparak hafıza süreçlerini bozabilir. Bu nedenle, travmatik olayların detayları silinirken, sadece ilişkili duyguların izleri kalabilir.
Psikanalitik teoriye göre ise duygusal unutkanlık, egonun savunma mekanizmalarından biridir. Benliği aşırı kaygı ve acıdan korumak için rahatsız edici anılar bilinçdışına itilir. Bu süreç, kişinin psikolojik dengesini korumasına yardımcı olur ancak aynı zamanda bastırılmış bu anılar, farklı şekillerde kendini gösterebilir.
Duygusal Unutkanlığın Etkileri
Duygusal unutkanlık kısa vadede işlevsel görünse de, uzun vadede çeşitli sorunlara yol açabilir. Bastırılmış anılar, kaygı bozuklukları, depresyon veya nedensiz korkular olarak ortaya çıkabilir. Kişi, belirli durumlarda yoğun duygusal tepkiler verirken, bu tepkilerin kaynağını anlamakta zorlanabilir.
İlişkiler üzerinde de önemli etkileri vardır. Geçmişte yaşanan olumsuz deneyimler unutulduğunda, kişi benzer hataları tekrarlayabilir veya güven sorunları yaşayabilir. Aynı zamanda, bazı pozitif anıların unutulması, kişinin kimlik oluşumunu ve yaşam hikayesini olumsuz etkileyebilir.
Duygusal Unutkanlıkla Başa Çıkma Yolları
- Profesyonel Destek: Terapi, özellikle bilişsel davranışçı terapi ve EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme) gibi yöntemler, bastırılmış anıların sağlıklı bir şekilde işlenmesine yardımcı olur.
- Farkındalık ve Meditasyon: Mindfulness ve meditasyon uygulamaları, kişinin şimdiki ana odaklanmasını sağlayarak geçmişin olumsuz etkilerini azaltabilir.
- Günlük Tutma: Duyguları ve anıları yazıya dökmek, onları organize etmeye ve anlamlandırmaya yardımcı olur.
- Sosyal Destek: Güvenilen kişilerle duyguları paylaşmak, yalnız olmadığını hissettirir ve iyileşme sürecini hızlandırır.
Duygusal Unutkanlık bir insan için gerekli olduğu kadar bazen zararlı da olabilir. Önemli olan her şeyi dengede yaşamaktır ve denge içerisinde kalan birey hayatta tercihleri bağlamında ve bir sonraki yaşayışı içerisinde kendini daha güvende hissedecektir. Duygusal unutkanlık, insan zihninin hayatta kalma içgüdüsünün bir parçasıdır. Ancak bu mekanizma, uzun vadede çözümden ziyade sorun yaratabilir. Sağlıklı bir psikolojik yaşam için, geçmişle yüzleşmek ve anıları bütünleştirmek önemlidir. Unutmak bazen koruyucu olsa da, hatırlamak ve iyileşmek, kişinin kendisiyle ve geçmişiyle barışık bir şekilde yaşamasını sağlar. Duygusal unutkanlık, insan olmanın doğal bir parçasıdır. Önemli olan, bu sürecin farkında olmak ve ihtiyaç duyulduğunda yardım almaktan çekinmemektir. Zihnimiz bizi korumak için unuturken, bazen iyileşmek için hatırlamamız gerekebilir.