İddia edilebilir ki yardımlaşma insanoğlunun psikolojisinin ve fıtratının bir gereğidir. Çünkü tüm insanlar eşit düzeyde doğmazlar, eşit şartlarda yaşamazlar ve eşit ortamlarda eğitim görmezler. Doğanın içinde bu eşitsizliğin anlamı insanlar arasında da vücut bulmuştur. Dolayısıyla insanların bir kısmı zenginken veya güçlüyken bir kısmı maddi imkan olarak veya sosyal koşulları bağlamında yetersiz olabilirler. Bundan dolayıdır ki yardımlaşma hem zor günler için hem de insan hayatının bir rutine haline gelmelidir. Bu nedenle yardımlaşma, insan olmanın en temel ve en asil yönlerinden biridir. Tarih boyunca topluluklar halinde yaşayan insanlar, hayatta kalabilmek ve gelişebilmek için birbirlerine destek olmuşlardır. Modern psikoloji ise bu kadim davranışın sadece pratik faydalarının ötesinde, derin psikolojik yararlarını ortaya koymaktadır. Yardım etmek, alandan çok verene fayda sağlayan, ruh sağlığını güçlendiren bir eylemdir.
Aidiyet Duygusunu İnşa Etmenin Güçlü Bir Yolu
İnsan, doğası gereği sosyal bir varlıktır. Aidiyet duygusu, psikolojik iyi oluşumuzun temel taşlarından biridir. Yardımlaşma, bireyler arasında güçlü duygusal bağlar kurulmasını sağlar. Birine yardım ettiğimizde veya ondan yardım aldığımızda, kendimizi bir topluluğun parçası hissederiz. Bu karşılıklı bağlılık duygusu, yalnızlık, kaygı ve depresyon riskini azaltır. Sosyal bağlar, hayatın getirdiği zorluklarla başa çıkmada en güçlü tampon mekanizmalardan biridir.
Anlam ve Öz-Değer Bilincinin Pekiştirilmesi
Modern yaşamın getirdiği soyutlanma ve amaçsızlık hissi, birçok psikolojik rahatsızlığın temelini oluşturur. Yardımlaşma, bireye bu kaybolmuş anlam duygusunu geri kazandırır. Başka birinin hayatında olumlu bir fark yarattığını bilmek, kişinin kendi hayatına dair bir anlam ve değer bulmasını sağlar. Bu durum, öz-değer duygusunu güçlendirir. Kendimizi “iyi” ve “değerli” bir insan olarak görmemiz, benlik saygımızı önemli ölçüde artırır.
Stresi Azaltır ve Mutluluk Hormonlarına Çalışma Olanağı Verir
Yardım etmenin biyolojik bir karşılığı vardır. Başkasına yardım ederken beyin, oksitosin, serotonin ve dopamin gibi “iyi hisset” hormonları salgılar. Bu hormonlar, ruh halimizi iyileştirir, stresi azaltır ve hatta fiziksel acıyı hafifletebilir. “Yardımseverlik yüksekliği” olarak adlandırılan bu olgu, kişinin yardım ettikten sonra hissettiği o yoğun olumlu duyguların nörokimyasal temelidir. Düzenli olarak yardımda bulunmak, kronik stresle mücadelede etkili bir stratejidir.
Psikolojik Dayanıklılığı (Resilience) Artırmada Önemli Bir Formüldür
Zor zamanlarında başkalarından destek alan ve başkalarına destek olan bireyler, yaşamın zorlukları karşısında daha dayanıklıdır. Yardımlaşma, bir güven ağı oluşturur. Bu ağ, bir krize karşı kolektif bir başa çıkma mekanizması sağlar. Kişi, “tek başına” olmadığını bilmenin verdiği güvenle, sorunlarla daha kolay yüzleşir. Ayrıca, başkalarının problemlerine çözüm bulmaya çalışmak, kişinin kendi problemlerine farklı bir perspektiften bakabilmesine de olanak tanır.
Minnettarlık ve Olumlu Bakış Açısına Katkı Sağlar
Yardım etmek ve yardım almak, minnettarlık duygusunu besler. Başkasının yardımına muhtaç olduğumuz bir anda aldığımız destek, hayattaki nimetleri görmemizi sağlar. Benzer şekilde, ihtiyaç sahibi birine yardım ettiğimizde, kendi durumumuz için minnettar hissetmemize vesile olur. Bu karşılıklı minnettarlık, olumsuzluklara odaklanmak yerine, sahip olunanlara şükretmeyi öğretir. Bu da daha iyimser ve olumlu bir yaşam tarzının kapılarını açar.
Son aşamada, yardımlaşma, hem toplumsal bir görev hem de bireysel bir psikolojik ihtiyaçtır. Sosyal bağları güçlendirerek yalnızlığı azaltır, hayata anlam katar, stresle başa çıkmada biyolojik bir destek sağlar ve bizi daha dayanıklı, minnettar ve mutlu bireyler haline getirir. Küçük bir gülümseme, bir işte yardım eli uzatmak veya sadece dinlemek bile hem verenin hem de alanın ruh sağlığını iyileştiren güce sahiptir. Unutmamak gerekir ki, iyilik en çok iyilik edene yarar.